Στην υπόθεση του εκτεταμένου κυκλώματος φοροδιαφυγής στη Θεσσαλονίκη, ο μηχανισμός με τους «αχυράνθρωπους» (αόρατους διαχειριστές και παρένθετα πρόσωπα) λειτούργησε ως ένα οργανωμένο σύστημα απορρόφησης όλων των φορολογικών και ασφαλιστικών βαρών, επιτρέποντας στους μεγαλοεπιχειρηματίες να ιδιοποιούνται καθαρό, αφορολόγητο κέρδος.
Ο τρόπος με τον οποίο εξασφάλιζαν το κέρδος δομήθηκε στα εξής βήματα:
1. Διαχωρισμός Πραγματικής Ιδιοκτησίας και Νομικής Ευθύνης
-
Στρατολόγηση ευάλωτων προσώπων: Το κύκλωμα εντόπιζε οικονομικά εξαθλιωμένα άτομα (όπως άστεγους, ντελιβεράδες, λαντζέρηδες ή ακόμα και άτομα που είχαν ήδη απεβιώσει).
-
Εταιρείες «σφραγίδες»: Οι αχυράνθρωποι εμφανίζονταν τυπικά ως μοναδικοί μέτοχοι ή διαχειριστές σε εκατοντάδες εικονικές εταιρείες ή εταιρείες-φαντάσματα.
-
Πλασματικοί ρόλοι: Οι πραγματικοί ιδιοκτήτες εμφανίζονταν στις καταστάσεις προσωπικού των καταστημάτων με «δευτερεύοντες» ρόλους (π.χ. πορτιέρηδες, σύμβουλοι), καλύπτοντας πλήρως την ιδιότητά τους ως αποφασίζοντες και εισπράκτορες των εσόδων.
2. Παράνομη Ιδιοποίηση ΦΠΑ και Ασφαλιστικών Εισφορών
-
Είσπραξη χωρίς απόδοση: Τα καταστήματα εισέπρατταν κανονικά τον ΦΠΑ από τους πελάτες και παρακρατούσαν τις ασφαλιστικές εισφορές από τους εργαζόμενους.
-
Δημιουργία χρεών στις εικονικές εταιρείες: Αντί να αποδίδονται στο κράτος, τα ποσά αυτά παρέμεναν ως απλήρωτες οφειλές στις εταιρείες-φαντάσματα των αχυρανθρώπων.
-
Διοχέτευση ρευστών στους πραγματικούς ιδιοκτήτες: Τα μετρητά και τα ημερήσια κέρδη μεταφέρονταν απευθείας στους μεγαλοεπιχειρηματίες.
3. Κύκλος «Ανακύκλωσης» Εταιρειών
-
Όταν μια εταιρεία συσσώρευε υπέρογκα χρέη (ΦΠΑ, φόρο εισοδήματος, ασφαλιστικές εισφορές) και έμπαινε στο στόχαστρο των ελεγκτικών αρχών, εγκαταλειπόταν ή οδηγούνταν σε τεχνητή πτώχευση.
-
Μεταφορά δραστηριότητας: Η ίδια επιχειρηματική δραστηριότητα (το ίδιο κατάστημα) περνούσε άμεσα σε ένα νέο ΑΦΜ με νέο «αχυράνθρωπο», χωρίς να διακόπτεται η λειτουργία της επιχείρησης ή η ροή του χρήματος προς τους πραγματικούς ιδιοκτήτες.
4. Ασυλία από Διώξεις και Αναγκαστικά Μέτρα
-
Κατάσχεση ανύπαρκτων περιουσιακών στοιχείων: Όταν κινούνταν διαδικασίες κατάσχεσης ή διώξεων, τα μέτρα στρέφονταν κατά των τυπικών διαχειριστών.
-
Καθώς οι αχυράνθρωποι δεν διέθεταν προσωπική περιουσία ή είχαν μηδενικά εισοδήματα, το Δημόσιο δεν μπορούσε να εισπράξει τίποτα, ενώ οι πραγματικοί υπαίτιοι παρέμεναν στο απυρόβλητο, απολαμβάνοντας τα κέρδη.
5. Υποστήριξη από Επαγγελματικό Δίκτυο
-
Λογιστές & Δικηγόροι: Κομβικό ρόλο έπαιζαν επίορκοι λογιστές που αναλάμβαναν τη σύσταση των εταιρειών και τη διευθέτηση των ΑΦΜ, καθώς και δικηγόροι που εξέδιδαν εξουσιοδοτήσεις και έγγραφα για να λαμβάνουν άδειες λειτουργίας από δημόσιες υπηρεσίες στο όνομα των παρένθετων προσώπων.
Με αυτό το μοντέλο, οι αχυράνθρωποι αμείβονταν με πενιχρά μηνιαία ποσά για να υπογράφουν, ενώ οι πραγματικοί επιχειρηματίες ιδιοποιούνταν εκατομμύρια ευρώ από διαφυγόντες φόρους και εισφορές.
