Πώς φθάσαμε από την «ειρηνική συνύπαρξη» στην αυτοδικία κατά αρκούδων!
Η εβδομάδα που πέρασε σημαδεύτηκε από τρία διαδοχικά περιστατικά με θύματα ισάριθμες αρκούδες, εκ των οποίων οι δύο είχαν θανατωθεί με πυροβόλο όπλο και η τρίτη με δηλητηριασμένο δόλωμα (φόλα) στην ευρύτερη περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας.
Ενώ καθημερινές είναι οι καταγγελίες των ανθρώπων της υπαίθρου που έρχονται αντιμέτωποι με τα μεγαλόσωμα ζώα, στην προσπάθειά τους να προστατεύσουν την παραγωγή και τις περιουσίες τους, από τις επιδρομές των αρκούδων που αυτή την περίοδο έχουν ενταθεί λόγω της καρποφορίας των οπωροφόρων δέντρων, ακόμα και μέσα στις αυλές των σπιτιών!
Σ’ αυτά έρχεται να προστεθεί η πρόσφατη έρευνα του ζωολόγου κ. Θεόδωρου Κομνηνού η οποία αποκαλύπτει ότι ο πληθυσμός των αρκούδων στα περιαστικά δάση της Καστοριάς έφθασε τα 850 άτομα, γεγονός που προκάλεσε την αντίδραση του κινήματος «Δεν ζούμε μαζί», τα μέλη του οποίου ζήτησαν από τις αρχές να παρέμβουν άμεσα και να απομακρύνουν τις αρκούδες από κατοικημένους χώρους.
Αλλά και η πλευρά των υπευθύνων για την εφαρμογή του προγράμματος life/arctos, που κατά κύριο λόγο είναι η περιβαλλοντική οργάνωση «Καλλιστώ», δεν φαίνεται να αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους και περιορίζονται σε ρόλο «Πόντιου Πιλάτου», επιρρίπτοντας το «μπαλάκι» στα κατά τόπους Δασαρχεία!
Πώς φθάσαμε, όμως, έως εδώ;
Ως χρονικό ορόσημο για την αλματώδη αύξηση του αριθμού των αρκούδων στην ευρύτερη περιοχή της Καστοριάς, θεωρείται το έτος 2011 – μέχρι τότε για να συναντήσεις αρκούδα θα έπρεπε να σκαρφαλώνεις καθημερινά στις κορυφογραμμές του Γράμμου και του Βίτσι.
Ήταν τότε που η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονία ανέλαβε, ως συνδικαιούχος με την ΑΝ.ΚΑΣ. και την «Καλλιστώ, την υλοποίηση του Προγράμματος life «Βελτίωση των συνθηκών συνύπαρξης αρκούδας και ανθρώπου στο Νομό Καστοριάς», με προϋπολογισμό 1.128.326 ευρώ που «θα εξασφαλίσει 4 θέσεις εργασίας σε νέους ανθρώπους και την ευημερία των αρκούδων για τα επόμενα τρία χρόνια»!
Διαβάζουμε στην «Καστοριανή Εστία» της 6ης Οκτωβρίου 2011:
Εντείνονται οι αντιδράσεις για το ευρωβόρο πρόγραμμα!
Η σύμβαση του έργου, υπογράφτηκε από τον περιφερειάρχη Γ. Δακή και τον εκπρόσωπο της περιβαλλοντικής Μ.Κ.Ο. “Καλλιστώ” και αποτελεί επικαιροποιημένο “μνημόνιο” παλαιότερης συμφωνίας, που είχε δρομολογηθεί από την νομαρχική αυτοδιοίκηση Καστοριάς επί Κ. Λιάντση.
Η διάρκεια του έργου, που συγχρηματοδοτείται από την ευρωπαϊκή επιτροπή, άρχισε την 1 Οκτωβρίου 2010 και λίγει την 30 Ιουνίου 2014.
Το ποσοστό χρηματοδότησης της ευρωπαϊκής επιτροπής φτάνει το 75% και η μέγιστη συνεισφορά τα 846.244 ευρώ.
Την πρόταση χρηματοδότησης του έργου, υπέβαλε η νομαρχία Καστοριάς, την περίοδο 2009-2010, σε συνεργασία με την “Καλλιστώ” και την ΑΝ.ΚΑΣ.
Μετά την αποδοχή της πρότασης και τις συμφωνίες των τριών δικαιούχων, το συνολικό κόστος των δράσεων επιμερίζεται ως εξής:
Περιφέρεια: 289.120 με ίδια συμμετοχή 267.673 και συνεισφορά της Ε.Ε. 21.447
ΑΝ.ΚΑΣ.: 153.680 με ίδια συμμετοχή 7.684 και συνεισφορά της Ε.Ε. 145.996
ΚΑΛΛΙΣΤΩ: 685.525 με ίδια συμμετοχή 6.724 και συνεισφορά της Ε.Ε. 678.801
Όπως γίνεται κατανοητό, με την πρώτη ανάγνωση, η συμμετοχή Περιφέρειας και “Καλλιστούς” είναι αντιστρόφως ανάλογη προς την συνεισφορά της Ε.Ε., για το κόστος των δράσεων του προγράμματος.
Ενδεικτικές του κλίματος αμηχανίας, που προκάλεσε η υπογραφή της σύμβασης στα ανωτέρω κλιμάκια της περιφέρειας καια της περιφερειακής ενότητας Καστοριάς, είναι οι δηλώσεις του Γ. Δακή, ο οποίος μεταξύ άλλων είπε: “Τα προγράμματα αυτά, δίνουν μια σημαντική ευκαιρία, γι΄ αυτό κι έχουμε όλη τη βούληση σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους να τα αξιοποιήσουμε σε πολλαπλά επίπεδα”!
Ενώ ο αντιπεριφερειάρχης Δ. Σαββόπουλος, που απείλησε “να τα τινάξει όλα στον αέρα” κάτω από το βάρος της λαϊκής αγανάκτησης, δήλωσε συβιλλικά: “Θα μπορούσε να περιλαμβάνει για παράδειγμα, την φύτευση οπωροφόρων δένδρων σε περιοχές του Γράμμου, για να έχουν τροφή οι αρκούδες, κάτι που θα έχει αποτέλεσμα σε πέντε χρόνια…”!
Ο μόνος που θέλησε να δώσει ευρωπαϊκή νομιμοποίηση στο πρόγραμμα, είναι ο εκπρόσωπος της “Καλλιστούς”, ο οποίος είπε: “Το έργο πέρασε από σαράντα κύματα μέχρι να εγκριθεί και εξακολουθεί να παρακολουθείται στενά από τις υπηρεσίες της ευρωπαϊκής ένωσης”!
Ενώ στην σύμβαση υπάρχει πρόβλεψη που θεωρεί την περιφέρεια “αποκλειστικά υπεύθυνη έναντι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, νομικά και οικονομικά, για την πλήρη εκτέλεση των μέτρων του έργου, με σκοπό την επίτευξη των στόχων και τη διάδοση των αποτελεσμάτων”.
Μέχρι στιγμής η “Καλλιστώ” έχει εισπράξει 212.256 ευρώ από το πρόγραμμα, για τα… προκαταρκτικά, διότι τυπικά αυτό ξεκίνησε την 1 Οκτωβρίου 2010 αλλά χρηματοδοτήθηκε από την Ε.Ε. τον Μάϊο του 2011. Αν κάτι πήγαινε “στραβά”, τότε η περιφέρεια θα υποχρεώνονταν να καταβάλλει στην “Καλλιστώ” την προβλεπόμενη ρήτρα!
Εν τω μεταξύ πληθαίνουν τα κρούσματα εμφάνισης της αρκούδας σε κατοικημένες περιοχές, προκαλώντας την ιερή αγανάκτηση των αγροτών, για τις καταστροφές που προκαλούν στην παραγωγή τους.
Και εδώ αρχίζει το θέατρο του παραλόγου… Διότι κανείς από τους αρμόδιους δεν αναλαμβάνει την ευθύνη να ενημερώσει υπεύθυνα τον κόσμο.
Η μεν “Καλλιστώ” δηλώνει ανέτοιμη να παρέμβη, ενώ ο “Αρκτούρος”, που αποσύρεται σταδιακά, δείχνει με νόημα την “Καλλιστώ” η οποία χρηματοδοτείται με εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ, γι΄ αυτό τον σκοπό, υπό τις ευλογίες των πρώην και νυν διοικούντων!
Εντύπωση προκαλεί το γεγονός, ότι η “φιλοσοφία” του προγράμματος, ακολουθεί την “πεπατημένη” προηγούμενων προγραμμάτων της νομαρχιακής αυτοδιοίκησης Καστοριάς, που έγιναν για το “θεαθήναι”, όπως το πρόγραμμα “Πυρανίχνευσης – Πυρασφάλειας” ή ο “Στρατηγικός σχεδιασμός του νομού” κ. ά. Ενώ εντοπίζονται πολλά κοινά χαρακτηριστικά με το πρόγραμμα “Αποναρκοθέτησης του Γράμμου”! Διότι επί της ουσίας περιλαμβάνει “εργασίες γραφείου” όπως ειπώθηκε χαρακτηριστικά σε στενό κύκλο της περιφερειακής ενότητας Καστοριάς, η οποία δυσφόρησε από την αρχή, για τα “βαρίδια” που κληρονόμησε από τον πρώην νομάρχης Κ. Λιάντση…
Πάνω σ΄ αυτό, ο εκπρόσωπος της “Καλλιστούς”, έσπευσε από την αρχή να διευκρινίσει ότι “η αντιμετώπιση των αρκούδων, είναι θέμα της δασικής υπηρεσίας κι εμείς μόνο την τεχνογνωσία μπορούμε να τους προσφέρουμε”!
Ιδού μερικές από τις υποχρεώσεις της δικαιούχου “Καλλιστούς”, που απορρέουν από την σύμβαση:
-Πρακτικά 1ης συνάντησης της επιτροπής παρακολούθησης.
– Φυλλάδιο για τον κανονισμό γεωργικής ασφάλισης και τα μέτρα πρόληψης
– Τεχνική έκθεση για τον σχεδιασμό των απαραίτητων αντισταθμιστικών μέτρων
– Έκθεση για την λειτουργία και τα αποτελέσματα του προγράμματος Οικο – εθελοντών(;)
-Αφίσα προώθησης της χρήσης ηλεκτροφόρων περιφράξεων
-Εγχειρίδιο καλών πρακτικών
– Τεχνικές εκθέσεις
Επιπλέον η “Καλλιστώ” θα φροντίσει για την επίτευξη των παρακάτων “ορόσημων” στις αναφερόμενες προθεσμίες.
– Σεμινάριο για απασχολούμενους στον αγροτικό τομέα.
– Συγκρότηση και αρχική λειτουργία της ΟΑΕ.
– Σεμινάριο για απασχολούμενους στο αγροτικό τομέα (τρις)
Τι λέει η Καλλιστώ για τις τρεις νεκρές αρκούδες στη Δυτική Μακεδονία
Την επείγουσα ανάγκη «για την πλήρη και συνεπή εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Αρκούδα» υπογραμμίζει σε σημερινή ανακοίνωσή της η Περιβαλλοντική Οργάνωση για την Άγρια Ζωή και τη Φύση «Καλλιστώ», με αφορμή τις τρεις νεκρές αρκούδες μέσα σε λίγες ώρες, στη Δυτική Μακεδονία. Σημειώνει, δε, πως η προστασία της αρκούδας «απαιτεί συστηματική πρόληψη, αποτελεσματική διαχείριση και κυρίως μηδενική ανοχή απέναντι σε κάθε παράνομη θανάτωση».
«Τα τρία περιστατικά θανάτωσης αρκούδων που καταγράφηκαν μέσα σε λίγες μόλις ώρες στη Δυτική Μακεδονία, δύο από πυροβόλο όπλο και ένα από δηλητηριασμένο δόλωμα (φόλα), προκαλούν έντονη ανησυχία και αναδεικνύουν με τον πιο δραματικό τρόπο τις διαχρονικές απειλές που αντιμετωπίζει το είδος στην Ελλάδα», υπογραμμίζει η «Καλλιστώ», υπενθυμίζοντας πως η θανάτωση ή ο τραυματισμός αρκούδας αποτελεί παράνομη πράξη που διώκεται ποινικά.
«Η αρκούδα είναι αυστηρά προστατευόμενο είδος από την ελληνική και διεθνή νομοθεσία, προστατεύεται από τον Δασικό Κώδικα, την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ για τους Οικοτόπους, τη Σύμβαση της Βέρνης και τη Σύμβαση CITES, ενώ κατατάσσεται στα Κινδυνεύοντα Είδη σύμφωνα με το Κόκκινο Βιβλίο των Απειλούμενων Ζώων της Ελλάδας», επισημαίνει η περιβαλλοντική οργάνωση και προσθέτει:
«Υπό αυτές τις συνθήκες, η Δασική Υπηρεσία οφείλει να προχωρά άμεσα και σε βάθος στη διερεύνηση κάθε περιστατικού θανάτωσης αρκούδας, ανεξάρτητα από το αν αυτό προέρχεται από πυροβόλο όπλο, δηλητηριασμένο δόλωμα ή άλλη παράνομη ενέργεια. Η πλήρης διαλεύκανση των περιστατικών, η αναζήτηση των υπευθύνων και η παραπομπή τους στη Δικαιοσύνη δεν αποτελούν απλώς διοικητική αρμοδιότητα, αλλά θεσμική υποχρέωση της Πολιτείας απέναντι στην προστασία της βιοποικιλότητας και του δημόσιου συμφέροντος. Δυστυχώς, μέχρι τώρα, κανένα περιστατικό δεν έχει εξιχνιαστεί, πράγμα που πρέπει να προβληματίσει την πολιτική ηγεσία και τη δικαστική εξουσία και να οδηγήσει, ίσως, στην επιστράτευση πρόσθετων μέσων και υπηρεσιών».
Η «Καλλιστώ» υπογραμμίζει ότι «τα περιστατικά προσέγγισης αρκούδων σε κατοικημένες περιοχές ή σε ζώνες ανθρώπινης δραστηριότητας δεν μπορούν να αποτελούν πρόσχημα για πράξεις αυτοδικίας», επισημαίνοντας πως «οι πολίτες οφείλουν να ενημερώνουν άμεσα τις αρμόδιες αρχές, ώστε να ενεργοποιούνται τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα διαχείρισης και οι Ομάδες Άμεσης Επέμβασης για την Αρκούδα».
Καλεί, δε, την Πολιτεία να επενδύσει ουσιαστικά στην πρόληψη, να διασφαλίσει την εφαρμογή όλων των προβλεπόμενων μέτρων συνύπαρξης ανθρώπου και αρκούδας και να εξασφαλίσει την επαρκή στελέχωση και επιχειρησιακή ετοιμότητα των Δασικών Υπηρεσιών και των Ομάδων Άμεσης Επέμβασης σε κάθε περιοχή όπου καταγράφεται παρουσία του είδους. «Στη συνεπή εφαρμογή των μέτρων αυτών, οι Περιβαλλοντικές Οργανώσεις είναι διατεθειμένες να συμβάλουν με όλες τις δυνάμεις τους, με την εξειδικευμένη γνώση και πολύχρονη εμπειρία που διαθέτουν», καταλήγει η σχετική ανακοίνωση.
