Αξιότιμοι Υπεύθυνοι του Υπουργείου,
Με την παρούσα επιστολή-διαμαρτυρία, θέτουμε προ των ευθυνών της την Πολιτεία για μια από τις πιο κατάφωρες κοινωνικές αδικίες της σύγχρονης Ελλάδας: τη διαβίωση των ανασφάλιστων υπερηλίκων. Άνθρωποι της τρίτης ηλικίας καλούνται να επιβιώσουν με ένα πενιχρό επίδομα που δεν καλύπτει ούτε τις βασικές ανάγκες του πρώτου δεκαημέρου του μήνα.
Η ρητορική που παρουσιάζει αυτούς τους συμπολίτες μας ως «αμελείς» που δεν φρόντισαν για τα ένσημά τους είναι όχι μόνο ιστορικά ανακριβής, αλλά και βαθύτατα προσβλητική.
Οι Πραγματικοί Λόγοι της Ανασφάλιστης Εργασίας
Η έλλειψη ενσήμων δεν ήταν επιλογή, αλλά ιστορική και κοινωνική παγίδα:
- Η ασυδοσία των προηγούμενων δεκαετιών: Για γενιές ολόκληρες, οι έλεγχοι για την ανασφάλιστη εργασία ήταν ανύπαρκτοι. Οι εργοδότες εκβίαζαν ανοιχτά με το δίλημμα: «Ή δουλεύεις μαύρα, ή μένεις άνεργος και πεινάς».
- Η μερική ασφάλιση: Σε δεκάδες κλάδους (κατασκευές, εστίαση, αγροτικές εργασίες), η ασφάλιση για λίγες μόνο μέρες τον μήνα ή τον χρόνο ήταν ο κανόνας, καθιστώντας αδύνατη τη συμπλήρωση των απαιτούμενων συντάξιμων ετών.
- Η απλήρωτη οικογενειακή εργασία: Χιλιάδες γυναίκες εργάστηκαν σκληρά επί δεκαετίες σε οικογενειακές επιχειρήσεις ή αγροτικές εργασίες χωρίς ποτέ να ασφαλιστούν, προσφέροντας τα μέγιστα στην ελληνική οικονομία χωρίς καμία προσωπική κάλυψη.
Γιατί η Τρέχουσα Αντιμετώπιση Είναι Άδικη;
- Η καθολική προσφορά στο κράτος: Κάθε ανασφάλιστος πολίτης έχει προσφέρει ενεργά στην ελληνική οικονομία. Επί δεκαετίες κατέβαλλε έμμεσους φόρους (ΦΠΑ, φόρους κατανάλωσης), στήριζε την εγχώρια αγορά και συνέβαλε στο ΑΕΠ της χώρας. Η Πολιτεία εισέπραττε από αυτούς, αλλά τώρα τους γυρίζει την πλάτη.
- Η ευθύνη του Κράτους: Το κράτος απέτυχε να πατάξει τη μαύρη εργασία όταν έπρεπε. Είναι άδικο να μετακυλίεται η κρατική αδυναμία ελέγχου ως ατομική τιμωρία στους ώμους των σημερινών υπερηλίκων.
- Το κόστος της αξιοπρεπούς διαβίωσης: Σε μια περίοδο ακρίβειας και πληθωρισμού, το τρέχον επίδομα αποτελεί κοροϊδία. Οι ανάγκες για στέγαση, θέρμανση, διατροφή και κυρίως σε αυτή την ηλικία— φαρμακευτική περίθαλψη, καθιστούν το επίδομα αυτό ανεπαρκές ακόμη και για την απλή επιβίωση.
Η αξιοπρέπεια στην τρίτη ηλικία δεν είναι ελεημοσύνη, είναι συνταγματική υποχρέωση και δείκτης πολιτισμού μιας χώρας.
Ζητάμε την άμεση αναθεώρηση και γενναία αύξηση του επιδόματος των ανασφάλιστων υπερηλίκων, καθώς και την απλοποίηση των κριτηρίων χορήγησής του. Η κοινωνική δικαιοσύνη δεν μπορεί να περιμένει.
Η «Παγίδα Φτώχειας» και ο αποκλεισμός από τη νόμιμη εργασία
Το υπάρχον σύστημα κρύβει και μια άλλη, εξίσου σκληρή αδικία: απαγορεύει στους δικαιούχους να εργαστούν νόμιμα ή να έχουν το παραμικρό επιπλέον εισόδημα.
- Η τιμωρία της επιβίωσης: Αν ένας ανασφάλιστος υπερήλικας προσπαθήσει να κάνει ένα μικρό, δηλωμένο μεροκάματο για να συμπληρώσει το πενιχρό βοήθημα και να αγοράσει τα φάρμακά του, το κράτος τον τιμωρεί κόβοντάς του αμέσως το επίδομα.
- Ώθηση στη μαύρη εργασία: Είναι τουλάχιστον ειρωνικό το κράτος να ισχυρίζεται ότι καταπολεμά την αδήλωτη εργασία, όταν το ίδιο αναγκάζει αυτούς τους ανθρώπους —αν θέλουν να επιβιώσουν— να εργάζονται «μαύρα», αφού η νόμιμη οδός τούς στερεί τη βασική τους στήριξη.
- Στέρηση της αξιοπρέπειας: Η απασχόληση στην τρίτη ηλικία, ακόμη και για λίγες ώρες, δεν είναι μόνο οικονομική ανάγκη. Είναι δικαίωμα στην αξιοπρέπεια, στην κοινωνικοποίηση και στην ψυχική υγεία.
Ζητάμε: Να θεσπιστεί ένα λογικό όριο αφορολόγητου/συμβατού εισοδήματος (π.χ. μέσω εργοσήμου ή μερικής απασχόλησης), ώστε οι ανασφάλιστοι υπερήλικες να μπορούν να εργάζονται νόμιμα και να συμπληρώνουν το εισόδημά τους χωρίς να χάνουν το επίδομα.
————————–
Με εκτίμηση
Ευάγγελος Ριζόπουλος
with appreciation Evangelos Rizopoulos
