Πρόκειται για μια ιστορική στιγμή για την επιστήμη της μακροζωίας καθώς για πρώτη φορά ερευνητές έχουν την ευκαιρία να αποδείξουν ότι ο επιγενετικός επαναπρογραμματισμός, μια τεχνική που κάνει τα γηρασμένα κύτταρα να συμπεριφέρονται ξανά σαν νεότερα, μπορεί πράγματι να βελτιώσει τη διαδικασία της γήρανσης στον άνθρωπο.
Η βιοτεχνολογική εταιρεία Life Biosciences με έδρα τη Βοστώνη ανακοίνωσε ότι χορήγησε την πρώτη δόση της νέας θεραπείας σε ασθενή. Η θεραπεία έχει σχεδιαστεί για να αντιστρέφει ασθένειες που σχετίζονται με την ηλικία. Η ιδέα έχει προσελκύσει τα τελευταία χρόνια μεγάλες επενδύσεις από δισεκατομμυριούχους όπως ο Τζεφ Μπέζος και ο Σαμ Άλτμαν αλλά και από φαρμακευτικούς κολοσσούς όπως η Ελι Λίλι και η Merck. Μέχρι σήμερα η τεχνολογία είχε δοκιμαστεί μόνο σε ποντίκια και πιθήκους.
Αν η πρώτη αυτή δοκιμή αποδειχθεί επιτυχής, θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για μια νέα γενιά θεραπειών που θα στοχεύουν στην αναζωογόνηση των κυττάρων σε ολόκληρο το σώμα επηρεάζοντας τον τρόπο με τον οποίο εκφράζεται το DNA καθώς μεγαλώνουμε.
Στη δοκιμή μια ένεση χορηγήθηκε στο ένα μάτι ενός ασθενούς με γλαύκωμα. Η εταιρεία δεν αποκάλυψε περισσότερες πληροφορίες για τον ασθενή. Κατά τους επόμενους έξι μήνες οι επιστήμονες θα παρακολουθούν τόσο την αποτελεσματικότητα όσο και την ασφάλεια της θεραπείας.
«Πιστεύω ότι πρόκειται για μια δυνητικά μεταμορφωτική στιγμή όχι μόνο για την εταιρεία ή για τη βιολογία της γήρανσης αλλά ίσως και για ολόκληρη την ιατρική» δήλωσε Τζέρι ΜακΛάφλιν ο διευθύνων σύμβουλος της Life Biosciences.
Τι είναι ο κυτταρικός επαναπρογραμματισμός
Η έννοια αυτή αποτελεί ένα από τα πιο ελπιδοφόρα πεδία της έρευνας για τη μακροζωία τα τελευταία είκοσι χρόνια.
Το 2007 ο Ιάπωνας επιστήμονας Σίνγια Γιαμανάκα κατάφερε να επαναπρογραμματίσει ανθρώπινα ενήλικα κύτταρα, επίτευγμα που του χάρισε αργότερα το Νόμπελ Ιατρικής. Ανακάλυψε τέσσερις πρωτεΐνες, γνωστές σήμερα ως «Παράγοντες Γιαμανάκα» οι οποίες μπορούν να επαναφέρουν τα κύτταρα σε μια πολύ νεότερη κατάσταση.
Ο στόχος των ερευνητών δεν είναι να μετατρέψουν τα κύτταρα πλήρως σε βλαστοκύτταρα αλλά να επιτύχουν έναν μερικό επαναπρογραμματισμό ώστε τα κύτταρα να γίνουν πιο ανθεκτικά και νεανικά, διατηρώντας παράλληλα τη λειτουργία τους μέσα στο σώμα.
Τα τελευταία χρόνια πολλές εταιρείες και ερευνητικές ομάδες προσπαθούν να βρουν τον ασφαλέστερο τρόπο εφαρμογής αυτής της τεχνολογίας στους ανθρώπους.
Μεγάλοι φαρμακευτικοί όμιλοι έχουν αρχίσει να επενδύουν ενεργά στον τομέα. Η Eli Lilly συμμετείχε πρόσφατα σε χρηματοδότηση ύψους 435 εκατομμυρίων δολαρίων για τη startup New Limit, ενώ η Merck Animal Health επένδυσε στη Rejuvenate Bio. Παράλληλα ο Τζεφ Μπέζος και ο Σαμ Άλτμαν χρηματοδοτούν τις εταιρείες Altos Labs και Retro Biosciences.
Η Life Biosciences είναι η πρώτη εταιρεία που φέρνει τη μέθοδο σε ανθρώπινες δοκιμές. Λιγότεροι από 20 ασθενείς αναμένεται να συμμετάσχουν στην αρχική κλινική μελέτη του φαρμάκου ER-100. Η δοκιμή αφορά άτομα με γλαύκωμα ή με αρτηριτιδική ισχαιμική οπτική νευροπάθεια, μια συχνή αιτία ξαφνικής απώλειας όρασης.
Συνιδρυτής της εταιρείας είναι ο γενετιστής του Harvard Ντέιβιντ Σινκλερ μία από τις πιο γνωστές αλλά και αμφιλεγόμενες προσωπικότητες στον χώρο της έρευνας για τη γήρανση. Αν και δεν συμμετέχει πλέον στην καθημερινή λειτουργία της εταιρείας οι ιδέες του συνέβαλαν στη δημιουργία της νέας αυτής θεραπείας.
Οι μεγάλες δυνατότητες αλλά και οι κίνδυνοι
Αν ο κυτταρικός επαναπρογραμματισμός λειτουργήσει οι εφαρμογές του θα μπορούσαν να ξεπεράσουν κατά πολύ τη βελτίωση της όρασης ή της μυϊκής δύναμης. Στο μέλλον ίσως καταστεί δυνατή η επιβράδυνση ή ακόμη και η αντιστροφή ορισμένων πτυχών της γήρανσης.
Ωστόσο, οι επιστήμονες παραμένουν προσεκτικοί. Η σημαντικότερη ανησυχία αφορά τον καρκίνο. Δύο από τους τέσσερις Παράγοντες Γιαμανάκα συνδέονται με την ανεξέλεγκτη κυτταρική διαίρεση και σε πειράματα με ποντίκια έχουν παρατηρηθεί καρκινικοί όγκοι. Για να περιορίσει αυτόν τον κίνδυνο η Life Biosciences χρησιμοποιεί μόνο τρεις από τους τέσσερις παράγοντες αποκλείοντας εκείνον που σχετίζεται περισσότερο με την ανάπτυξη καρκίνου.
Επιπλέον η θεραπεία ελέγχεται μέσω ενός «διακόπτη ενεργοποίησης και απενεργοποίησης». Οι συμμετέχοντες λαμβάνουν καθημερινά το αντιβιοτικό δοξυκυκλίνη το οποίο ενεργοποιεί τη θεραπεία. Αν παρουσιαστεί οποιοδήποτε πρόβλημα ασφάλειας η διακοπή του χαπιού σταματά και τον επαναπρογραμματισμό των κυττάρων.
Οι ειδικοί θεωρούν ότι η τεχνολογία έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει τη γήρανση πολύ περισσότερο από τα συμπληρώματα ή τα υπάρχοντα φάρμακα που χρησιμοποιούνται πειραματικά για μακροζωία. Παρ’ όλα αυτά, πολλοί ερευνητές παραδέχονται ότι δεν γνωρίζουν ακόμη αν διαθέτουμε επαρκή γνώση ώστε η μέθοδος να εφαρμοστεί με πλήρη ασφάλεια στους ανθρώπους.
Το γεγονός ότι η πρώτη δοκιμή γίνεται στο μάτι θεωρείται πλεονέκτημα, επειδή αποτελεί ένα σχετικά απομονωμένο όργανο και αναμένεται να παρουσιάσει λιγότερες παρενέργειες σε σχέση με θεραπείες που θα εφαρμόζονταν σε ολόκληρο το σώμα. Παρότι οποιοδήποτε εγκεκριμένο αντιγηραντικό φάρμακο απέχει πιθανότατα περισσότερο από μία δεκαετία η συγκεκριμένη δοκιμή θεωρείται από πολλούς ένα από τα σημαντικότερα βήματα που έχουν γίνει μέχρι σήμερα στην έρευνα της μακροζωίας.
Naftemporiki.gr με πληροφορίες από Business Insider
