Η μάχη κατά της φοροδιαφυγής είναι ένας διαρκής αγώνας για κάθε σύγχρονο κράτος. Στην Ελλάδα, η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) επιστρατεύει πλέον ένα νέο, πανίσχυρο όπλο στη φαρέτρα της: την τεχνητή νοημοσύνη (AI). Αυτό δεν είναι απλώς μια ακόμα ψηφιακή αναβάθμιση, αλλά μια ριζική αλλαγή φιλοσοφίας που μετατρέπει τον φορολογικό έλεγχο από μια διαδικασία μαζική και συχνά τυχαία, σε μια στοχευμένη και εξαιρετικά αποτελεσματική επιχείρηση.
Από τον “Τυχαίο” Έλεγχο στην “Έξυπνη” Ανίχνευση
Μέχρι πρόσφατα, οι φορολογικοί έλεγχοι βασίζονταν είτε σε τυχαία δειγματοληψία είτε σε μεμονωμένες πληροφορίες και καταγγελίες. Αυτή η προσέγγιση συχνά επέτρεπε σε περίπλοκα δίκτυα φοροδιαφυγής να λειτουργούν ανενόχλητα, καθώς οι ελεγκτές δεν είχαν τα εργαλεία για να διασταυρώσουν και να συνδυάσουν τον τεράστιο όγκο δεδομένων που είναι διαθέσιμος.
Εδώ ακριβώς επεμβαίνει η τεχνητή νοημοσύνη. Στην καρδιά του νέου συστήματος βρίσκεται ένα εξελιγμένο μοντέλο ανάλυσης κινδύνου, το οποίο λειτουργεί σαν ένας ψηφιακός ντετέκτιβ. Αντί να ψάχνει στα τυφλά, το σύστημα σαρώνει αδιάκοπα εκατομμύρια συναλλαγές και οικονομικά στοιχεία, αναζητώντας ύποπτα μοτίβα και αποκλίσεις.
Πώς Λειτουργεί το Σύστημα AI της ΑΑΔΕ
Το μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης τροφοδοτείται με τεράστιες ποσότητες δεδομένων από διάφορες πηγές:
- Στοιχεία MyDATA: Δεδομένα από τα ηλεκτρονικά τιμολόγια και λογιστικά αρχεία επιχειρήσεων.
- Τραπεζικές συναλλαγές: Μεμονωμένες ή μαζικές μεταφορές χρημάτων, καταθέσεις και αναλήψεις.
- Τελωνειακά στοιχεία: Εισαγωγές και εξαγωγές αγαθών που μπορούν να υποδεικνύουν εικονικές συναλλαγές.
- Πληροφορίες από τρίτες χώρες: Δεδομένα από διεθνείς συνεργασίες για εταιρείες ή λογαριασμούς στο εξωτερικό.
- Δηλώσεις περιουσιακής κατάστασης: Στοιχεία Ε9, δηλώσεις πόθεν έσχες, και άλλα φορολογικά έντυπα.
Χρησιμοποιώντας αλγόριθμους μηχανικής μάθησης (machine learning), το σύστημα αναγνωρίζει “κόκκινες σημαίες” που είναι αδύνατο να εντοπιστούν από άνθρωπο. Για παράδειγμα, μπορεί να βρει εταιρείες με μηδενικό τζίρο που όμως πραγματοποιούν συχνές και μεγάλες τραπεζικές συναλλαγές, ή επιχειρήσεις που δηλώνουν ελάχιστα έσοδα αλλά εισάγουν ακριβά προϊόντα.
Μόλις η AI εντοπίσει μια τέτοια περίπτωση, της αποδίδει έναν δείκτη κινδύνου, κατατάσσοντας την σε μια λίστα προτεραιότητας. Έτσι, οι ελεγκτές της ΑΑΔΕ δεν ασχολούνται πλέον με υποθέσεις χαμηλού κινδύνου, αλλά εστιάζουν αποκλειστικά σε αυτές που έχουν τις περισσότερες πιθανότητες να κρύβουν φοροδιαφυγή.
Τα Οφέλη για την Πολιτεία και τους Συνεπείς Πολίτες
Η εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης στη φορολογική διοίκηση έχει πολλαπλά οφέλη:
- Αποτελεσματικότητα: Οι έλεγχοι γίνονται πιο στοχευμένοι, μειώνοντας τον χρόνο και τους πόρους που δαπανώνται σε άκαρπες έρευνες.
- Αυξημένα έσοδα: Η καλύτερη στόχευση οδηγεί σε μεγαλύτερη αποκάλυψη φοροδιαφυγής και, κατά συνέπεια, στην αύξηση των δημόσιων εσόδων.
- Δικαιοσύνη: Το σύστημα ενισχύει την αίσθηση της φορολογικής δικαιοσύνης, καθώς η Πολιτεία επικεντρώνεται στους μεγάλους φοροφυγάδες και όχι στους συνεπείς επαγγελματίες και πολίτες.
- Αποτροπή: Η γνώση ότι οι φορολογικές αρχές διαθέτουν ένα τέτοιο ψηφιακό εργαλείο λειτουργεί αποτρεπτικά για όσους σκέφτονται να διαπράξουν φορολογικές απάτες.
Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν αντικαθιστά τους ελεγκτές. Αντίθετα, λειτουργεί ως ένα πανίσχυρο “σύστημα φιλτραρίσματος”, δίνοντας στους ανθρώπους την πληροφορία που χρειάζονται για να λάβουν τις σωστές αποφάσεις.
Η υιοθέτηση της AI από την ΑΑΔΕ σηματοδοτεί τη μετάβαση σε μια νέα ψηφιακή εποχή για τη φορολογική διοίκηση. Μένει να δούμε πώς θα εξελιχθεί αυτή η νέα τεχνολογία και πώς θα επηρεάσει την καθημερινότητα των επιχειρήσεων και των πολιτών.
