Η πρωθυπουργική εξαγγελία για συγκράτηση της τιμής εκκίνησης στο πετρέλαιο θέρμανσης κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο παρουσιάστηκε ως ανάσχεση της ενεργειακής ακρίβειας. Ωστόσο, σε περιοχές όπως η Καστοριά, όπου ο χειμώνας δεν διαρκεί απλώς τρεις μήνες αλλά ξεκινά από τον Οκτώβριο και φτάνει έως τον Απρίλιο, το όριο αυτό δεν αποτελεί «ανακούφιση», αλλά έναν βαρύ οικονομικό εφιάλτη.
Η οριζόντια τιμολόγηση του πετρελαίου παραβλέπει την αντικειμενική πραγματικότητα της Δυτικής Μακεδονίας:
Στην Αθήνα ή την Κρήτη, οι καυστήρες ανάβουν περιστασιακά. Στην Καστοριά, οι θερμοκρασίες κάτω από το μηδέν και η παγωμένη λίμνη επιβάλλουν τη λειτουργία της θέρμανσης σχεδόν σε 24ωρη βάση για πάνω από μισό χρόνο.
Ένα μέσο νοικοκυριό στην Καστοριά χρειάζεται 2.500 έως 4.000 λίτρα τη σεζόν. Με τιμή 1,75€/lt, το συνολικό κόστος αγγίζει ή ξεπερνά τα 4.500 με 7.000 ευρώ — ποσό που ισοδυναμεί με ένα ολόκληρο ετήσιο εισόδημα για πολλούς κατοίκους.
Αν και τα μέτρα στήριξης περιλαμβάνουν την κρατική επιδότηση στην αντλία και το διευρυμένο επίδομα θέρμανσης (με αυξημένους συντελεστές για τις ορεινές και ψυχρές ζώνες), οι ντόπιοι φορείς επισημαίνουν ότι αυτά δεν αρκούν.
Οι προκαταβολές των επιδομάτων καλύπτουν μόνο ένα μικρό μέρος της πρώτης παραγγελίας, την ώρα που οι πρατηριούχοι της περιοχής καλούνται να διαχειριστούν τις εξαιρετικά υψηλές τιμές διυλιστηρίου και τα στενά περιθώρια κέρδους.
Η εκκίνηση του πετρελαίου από αυτή την αφετηρία δημιουργεί άμεσους κινδύνους:
-
Στροφή σε Ακατάλληλα Καύσιμα: Πολλά νοικοκυριά αναγκάζονται να περιορίσουν το πετρέλαιο και να στραφούν στη χρήση τζακιών ή σόμπων, αυξάνοντας την αιθαλομίχλη πάνω από την πόλη.
-
Εγκατάλειψη Διαμερισμάτων: Σε πολλές πολυκατοικίες της Καστοριάς, η αδυναμία συμφωνίας των ιδιοκτητών για την αγορά πετρελαίου οδηγεί στο «σβήσιμο» των κεντρικών θερμάνσεων.
Για μια ακριτική περιοχή που δοκιμάζεται ήδη από τη συρρίκνωση της τοπικής οικονομίας, ο συνδυασμός παρατεταμένου ψύχους και υψηλών τιμών καυσίμου μετατρέπει τη θέρμανση από βασικό αγαθό σε είδος πολυτελείας.
Η «παγίδα» των εισοδηματικών κριτηρίων που πετάει εκτός επιδόματος τη μεσαία τάξη
Η τιμή εκκίνησης στο πετρέλαιο θέρμανσης πέριξ των 1,75 ευρώ το λίτρο δεν είναι το μοναδικό αγκάθι για τους κατοίκους της Καστοριάς. Εξίσου οξύ πρόβλημα συνιστά το αυστηρό πλαίσιο των εισοδηματικών κριτηρίων για τη χορήγηση του επιδόματος θέρμανσης.
Ενώ τα όρια αυτά σχεδιάστηκαν για να προστατεύσουν τα νοικοκυριά που βρίσκονται κάτω από το όριο της φτώχειας, αφήνουν παντελώς ακάλυπτη τη μικρομεσαία τάξη. Στη Δυτική Μακεδονία, όπου ο χειμώνας είναι μακρύς και αμείλικτος, αυτή η «οριζόντια» λογική δημιουργεί σοβαρές αδικίες.
Για ένα ζευγάρι ή μια οικογένεια μεσαίου εισοδήματος, η αντικειμενική εικόνα των αριθμών είναι αμείλικτη:
-
«Πλούσιοι» στα χαρτιά, φτωχοί στο κρύο: Ένα νοικοκυριό με ετήσιο εισόδημα 20.000–25.000 ευρώ θεωρείται από το κράτος «επισφαλές» ή μεσαίο και συχνά χάνει την επιδότηση ή λαμβάνει ένα πολύ μικρό ποσοστό της.
-
Η αναλογία κόστους/εισοδήματος: Όταν μια οικογένεια στην Καστοριά χρειάζεται 4.500 έως 6.000 ευρώ μόνο για τη θέρμανση της σεζόν, αυτό σημαίνει ότι πρέπει να διαθέσει το 20% έως 30% του συνολικού ετήσιου εισοδήματος αποκλειστικά για να μην παγώσει.
-
Πλασματική περιουσία: Τα αντικειμενικά κριτήρια ακίνητης περιουσίας συχνά «πετούν εκτός» κατοίκους της επαρχίας που κληρονόμησαν παλιά ή απαξιωμένα ακίνητα, τα οποία όμως στα χαρτιά φαίνονται ως μεγάλη περιουσία χωρίς να αποδίδουν κανένα απολύτως εισόδημα.
Η εξαίρεση των μικρομεσαίων από την ουσιαστική ενίσχυση θέρμανσης προκαλεί αλυσιδωτές παρενέργειες στην ήδη επιβαρυμένη τοπική αγορά:
-
Συρρίκνωση της Αγοραστικής Δύναμης: Κάθε ευρώ που κατευθύνεται αναγκαστικά στη δεξαμενή του πετρελαίου αφαιρείται άμεσα από την τοπική αγορά — την εστίαση, το λιανεμπόριο και τις υπηρεσίες της πόλης.
-
Συσσώρευση Χρεών: Μικρομεσαία νοικοκυριά καταφεύγουν σε πιστωτικές κάρτες, διακανονισμούς με πρατηριούχους ή δανεικά για να βγάλουν τον χειμώνα, διογκώνοντας το ιδιωτικό χρέος.
-
Οικονομική Ασφυξία των Επιχειρήσεων: Παράλληλα, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις της Καστοριάς (βιοτεχνίες, καταστήματα, χώροι εστίασης) καλούνται να θερμάνουν μεγάλους επαγγελματικούς χώρους χωρίς καμία οριζόντια προστασία, αυξάνοντας δραματικά το λειτουργικό τους κόστος.
Το Αίτημα για «Γεωγραφική & Εισοδηματική Δικαιοσύνη»
Τοπικοί φορείς και συλλογικότητες της Δυτικής Μακεδονίας τονίζουν ότι η θέρμανση σε περιοχές όπως η Καστοριά δεν είναι κοινωνικό επίδομα, αλλά βιολογική και λειτουργική ανάγκη.
Το ζητούμενο για μια δίκαιη πολιτική δεν είναι απλώς η διεύρυνση των ορίων για τους απολύτως ασθενέστερους, αλλά η εισαγωγή κλιμακωτών εισοδηματικών κριτηρίων που θα λαμβάνουν υπόψη το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα μετά την αφαιρετική δαπάνη για τη θέρμανση.
