Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Φωτογραφίας, στεκόμαστε απέναντι σε μια τέχνη που έχει τη μοναδική δύναμη να σταματά τον χρόνο. Μια φωτογραφία μπορεί να κρατήσει για πάντα ένα βλέμμα, ένα χαμόγελο, ένα τοπίο, μια στιγμή που διαφορετικά θα χανόταν στη ροή της καθημερινότητας. Μπορεί, όμως, να κάνει και κάτι ακόμη πιο σημαντικό: να μας μάθει να κοιτάζουμε πιο προσεκτικά γύρω μας.
Η Καστοριά, με τη λίμνη, τα ιδιαίτερα τοπία, τα ιστορικά της σημεία και τους ανθρώπους της, αποτελεί έναν τόπο γεμάτο εικόνες και ιστορίες που περιμένουν να αποτυπωθούν.
Με αυτή την αφορμή, λοιπόν, έχουμε τη χαρά να φιλοξενούμε την κα Όλγα Αντωνίου, φωτογράφο, συνταξιούχο εκπαιδευτικό και μέλος της Φωτογραφικής Λέσχης Καστοριάς, σε μια συζήτηση για τη φωτογραφία, την έμπνευση, τη δύναμη της εικόνας, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο ένας φωτογράφος μαθαίνει να βλέπει τον κόσμο μέσα από τον δικό του φακό.
Της Ελένης Κωστοπούλου
Τι σημαίνει για εσάς η φωτογραφία; Πότε ξεκίνησε αυτή η σχέση και τι ήταν εκείνο που σας έκανε να αγαπήσετε τον κόσμο μέσα από τον φακό;
Η φωτογραφία για μένα, θα έλεγα πως είναι πλέον η καθημερινότητά μου, ύστερα από τη μεγάλη μου αγάπη, την εκπαίδευση, από την οποία συνταξιοδοτήθηκα εδώ και χρόνια. Είναι ο μαγικός τρόπος να σταματάς τον χρόνο και να δίνεις διάρκεια σε στιγμές που αλλιώς θα χάνονταν. Είναι η προσωπική μου ματιά για το πώς βλέπω τον κόσμο και όχι απλά η αποτύπωση της πραγματικότητας.
Η σχέση μου με τη φωτογραφία, τολμώ να πω πως ξεκίνησε από την παιδική μου ηλικία, βλέποντας τον πατέρα μου με μια μηχανή στο χέρι να παρατηρεί τον κόσμο μέσα από τον φακό του και να αποτυπώνει καθημερινές μας στιγμές. Αυτό ήταν το ερέθισμα που με έκανε να αγαπήσω τη φωτογραφία. Έτσι, η επιθυμία μου να παρατηρώ λεπτομέρειες που κάποιοι προσπερνούν ή ακόμη αδιαφορούν, καθώς επίσης και το ότι το φως μπορεί να μεταμορφώσει κάτι πολύ απλό και συνηθισμένο σε κάτι μαγικό, με έκανε να αγαπήσω τη δύναμή της και να βλέπω διαφορετικά όσα με περιβάλλουν. Ανακάλυψα πως η φωτογραφία έχει την ικανότητα να αποτυπώνει τον κόσμο μέσα από μαγικά κλικ και να κάνει τα πάντα να φαίνονται πανέμορφα, να παγώνει τη στιγμή, ξέροντας πως αυτό που βλέπω δεν θα είναι το ίδιο όταν το ξαναδώ και πως ποτέ δεν θα χαθεί. Εννοείται, φυσικά, πως δεν θα χαθούν και τα συναισθήματα που μου προκαλεί, καθώς η φωτογραφία με παρακινεί να τα μοιραστώ, «προβάλλοντάς τα» μαζί με την εικόνα. Αυτή είναι και η μαγεία που δημιουργεί η εικόνα. Όλα αυτά, λοιπόν, με έκαναν να αγαπήσω τον κόσμο μέσα από τη φωτογραφία.
Λένε πως μια καλή φωτογραφία δεν είναι μόνο θέμα τεχνικής, αλλά κυρίως θέμα «ματιάς». Τι είναι αυτό που αναζητά ένας φωτογράφος τη στιγμή που σηκώνει τη μηχανή του;
Η τεχνική είναι το εργαλείο με το οποίο ο φωτογράφος δημιουργεί τη φωτογραφία, όμως η ματιά του είναι αυτή που θα καθορίσει το τελικό αποτέλεσμα.
Τη στιγμή που σηκώνει τη μηχανή του, δεν αναζητά απλώς κάτι όμορφο. Αναζητά το κατάλληλο φως, έτσι ώστε οι σκιές, οι αντανακλάσεις να δημιουργούν ατμόσφαιρα, τα στοιχεία της εικόνας να συνομιλούν και να υπάρχει ισορροπία στο κάδρο. Αναζητά τις γραμμές και τη συμμετρία, τη λεπτομέρεια που προκαλεί την περιέργεια και ξυπνά συναισθήματα, το αναπάντεχο που δημιουργεί ένταση και μαγνητίζει το βλέμμα.
Αναζητά την «Καθοριστική Στιγμή» (The Decisive Moment), όπως έλεγε ο σπουδαίος Henri Cartier-Bresson, εκείνα τα δευτερόλεπτα όπου τα οπτικά στοιχεία και η δράση ευθυγραμμίζονται τέλεια. Μια κίνηση, ένα βλέμμα, μια σύμπτωση που, αν δεν αποτυπωθούν αμέσως, χάνονται για πάντα.
Τελικά, ο τεχνικός εξοπλισμός καταγράφει δεδομένα, όμως η «ματιά» αποφασίζει τι αξίζει να ειπωθεί χωρίς λέξεις.
Η Καστοριά είναι ένας τόπος με ιδιαίτερο φωτογραφικό χαρακτήρα. Ποια εικόνα της πόλης ή της λίμνης σας συγκινεί περισσότερο και τι είναι αυτό που προσπαθείτε να αποτυπώσετε μέσα από τις φωτογραφίες σας;
Η Καστοριά μας είναι ένας ευλογημένος και πανέμορφος τόπος, η χαρά του φωτογράφου. Είμαστε πολύ τυχεροί εμείς που ζούμε εδώ και μπορούμε να απολαμβάνουμε τις ομορφιές της, κάθε ώρα της ημέρας, κάθε εποχή και κάθε στιγμή.
Η εικόνα που με συγκινεί και με συναρπάζει περισσότερο, θα έλεγα πως είναι η λίμνη νωρίς το πρωί, πνιγμένη στην ομίχλη και στην απέραντη σιωπή, με τα δέντρα στις όχθες και τους ανθρώπους που κάνουν τον πρωινό τους περίπατο να φαντάζουν φιγούρες βγαλμένες από πίνακα ζωγραφικής και τις πρώτες ακτίνες του ήλιου να προσπαθούν διστακτικά να διαλύσουν κάθε ίχνος της.
Μέσα από τις φωτογραφίες μου προσπαθώ να αποτυπώσω πρωτίστως το τοπίο και την ηρεμία του, αλλά και την ποιητική μελαγχολία που εκπέμπει, εμπνέει τον θεατή και τον ταξιδεύει. Παράλληλα, προσπαθώ να αποτυπώσω την αλληλεπίδραση του υγρού στοιχείου με την αρχιτεκτονική και τη βυζαντινή κληρονομιά του, αλλά και την αρμονική συνύπαρξη του ανθρώπου, της φύσης και της ιστορίας.
Είστε μέλος της Φωτογραφικής Λέσχης Καστοριάς. Τι σημαίνει για εσάς η συμμετοχή σε μια ομάδα ανθρώπων που μοιράζονται την ίδια αγάπη για τη φωτογραφία; Τι μπορεί να κερδίσει κάποιος που θα ήθελε να έρθει πιο κοντά στη φωτογραφία και να γίνει μέλος της Λέσχης;
Η φωτογραφία είναι μια μορφή τέχνης που ξεκινά από τη μοναχική και προσωπική αναζήτηση. Όταν όμως τη μοιράζεσαι, φτάνει σε άλλο επίπεδο. Εδώ και αρκετά χρόνια είμαι μέλος της Φωτογραφικής Λέσχης Καστοριάς και είμαι ιδιαίτερα χαρούμενη γι’ αυτό. Είμαστε μια ομάδα ανθρώπων, φίλων τώρα πια, που μας ενώνει η αγάπη μας για τη φωτογραφία.
Η συμμετοχή σε μια ομάδα που μοιράζεται την ίδια αγάπη για τη φωτογραφία, για μένα σημαίνει επικοινωνία, συμμετοχή σε κοινές δράσεις, σεμινάρια, project, εκθέσεις, με την εικόνα να είναι η κοινή γλώσσα όλων μας, ανταλλαγή ιδεών, απόψεων, εμπειριών και γνώσεων. Έμπνευση και δημιουργικότητα.
Αν κάποιος θέλει να έρθει πιο κοντά στη φωτογραφία, δεν έχει παρά να γίνει μέλος της Λέσχης μας. Το σίγουρο είναι πως θα έχει μόνο να κερδίσει από αυτό. Θα βρει ένα ζεστό και φιλόξενο περιβάλλον, ανθρώπους πρόθυμους να του λύσουν απορίες και, μέσα από τη συνύπαρξη, να μάθει και να αποκτήσει τα κίνητρα για να δει τον κόσμο με τη δική του, πιο έμπειρη ματιά.
Σήμερα, με τα κινητά τηλέφωνα, όλοι έχουμε ουσιαστικά μια φωτογραφική μηχανή μαζί μας και φωτογραφίζουμε καθημερινά. Πιστεύετε ότι αυτό μας έκανε να βλέπουμε περισσότερο ή, αντίθετα, να προσπερνάμε πιο εύκολα τις στιγμές;
Είναι αλήθεια πως τα κινητά έκαναν τη φωτογραφία προσβάσιμη σε όλους. Αυτό έχει δύο εκδοχές. Η θετική πλευρά είναι ότι καταγράφουμε πιο εύκολα τις αναμνήσεις μας και όλοι έχουμε την ευκαιρία να πειραματιστούμε με την εικόνα.
Το κινητό είναι πρόκληση. Φωτογραφίζουμε συχνά και πολλές φορές μηχανικά, χωρίς να παρατηρούμε πραγματικά. Πολλές φορές, ίσως, για να κοινοποιήσουμε την παρουσία μας στα κοινωνικά δίκτυα.
Η φωτογραφία με τη μηχανή μάς βάζει σε μια διαδικασία σκέψης. Αυτό που θέλουμε δεν είναι απλά να τραβήξουμε μια φωτογραφία, αλλά να σταθούμε και να παρατηρήσουμε. Δηλαδή, απαιτεί χρόνο.
Η τεχνολογία μάς έκανε να βλέπουμε περισσότερες εικόνες και να παρατηρούμε λιγότερο την ουσία τους. Προτεραιότητά μας, χωρίς να είναι απόλυτο αυτό, είναι να αποδεικνύουμε και όχι να ζούμε τη στιγμή.
Κλείνοντας, τι θα θέλατε να «κρατήσει» ο αναγνώστης από τη δική σας σχέση με τη φωτογραφία; Και τι θα λέγατε σε κάποιον που αγαπά τις εικόνες, αλλά δεν έχει ακόμη τολμήσει να κάνει το πρώτο βήμα;
Η φωτογραφία δεν είναι απλά ένα χόμπι, αλλά ένας τρόπος να αγαπάς τη ζωή. Είναι μια καθημερινή άσκηση στο να παρατηρείς και να εκτιμάς τον κόσμο γύρω σου κι αυτό θέλω να κρατήσει ο αναγνώστης από τη δική μου σχέση με τη φωτογραφία.
Σε όποιον αγαπά τις εικόνες, αλλά διστάζει να ξεκινήσει, θα του έλεγα να μην περιμένει και, αν δεν έχει τον ακριβό εξοπλισμό, να μην αγχωθεί. Να ξεκινήσει με ό,τι έχει.
Το μόνο που χρειάζεται είναι η καλή του διάθεση να ανακαλύψει τον κόσμο πίσω από τον φακό. Να βγει, να παρατηρήσει, να αναζητήσει ιστορίες και να εμπνευστεί από τη δική του μοναδική ματιά. Το αποτέλεσμα θα τον ενθουσιάσει!
Σας ευχαριστώ πολύ!
Σας ευχαριστώ θερμά για την όμορφη συζήτηση, για τον χρόνο σας και για τη μοναδική ματιά με την οποία μας ταξιδέψατε στον κόσμο της φωτογραφίας.
