Καθολική γίνεται πλέον από την 1η Νοεμβρίου η αποδοχή του συστήματος πληρωμών IRIS σε όλα τα εμπορικά καταστήματα. Αυτό προβλέπει ειδική διάταξη που περιλαμβάνεται στο νομοσχέδιο για την ενίσχυση της κεφαλαιαγοράς, που υποχρεώνει τους εμπόρους, είτε πρόκειται για φυσικά καταστήματα είτε για e shops, να δέχονται άμεσες πληρωμές. Πρόκειται για τη δυνατότητα κάποιος να πληρώνει για ένα αγαθό ή μια υπηρεσία απευθείας από τον λογαριασμό του –χωρίς τη χρήση IBAN, αλλά με κωδικό QR– και η πληρωμή να γίνεται άμεσα, εντός δευτερολέπτου, δυνατότητα που υποστηρίζεται από το σύστημα IRIS.
Στο νομοσχέδιο περιλαμβάνονται ειδικές διατάξεις για τη μείωση του ιδιωτικού χρέους, μέσα από τη διεύρυνση του αριθμού των νοικοκυριών που θεωρούνται «επιλέξιμα» και μπορούν να ρυθμίσουν τα χρέη τους μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, καλύπτοντας πλέον και τη μεσαία τάξη. Συγκεκριμένα, διπλασιάζονται τα εισοδηματικά και περιουσιακά όρια βάσει των οποίων οι τράπεζες και οι εταιρείες διαχείρισης υποχρεούνται να αποδεχθούν τη ρύθμιση που προκύπτει από τον αλγόριθμο του εξωδικαστικού μηχανισμού.
Τα νέα εισοδηματικά και περιουσιακά όρια ξεκινούν από 14.000 ευρώ (από τις 7.000 σήμερα) για τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά και φθάνουν έως και 42.000 ευρώ (από 21.000 σήμερα) για τα νοικοκυριά αποτελούμενα από πέντε μέλη και άνω ή για τις μονογονεϊκές οικογένειες με πάνω από τρία ανήλικα μέλη. Αντίστοιχα τα όρια για την αξία της ακίνητης περιουσίας ξεκινούν από 240.000 ευρώ (από 120.000 ευρώ σήμερα) για τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά και κλιμακώνονται έως και 360.000 ευρώ (από 180.000 ευρώ σήμερα) για τα νοικοκυριά αποτελούμενα από τέσσερα μέλη ή για τις μονογονεϊκές οικογένειες με δύο ανήλικα μέλη.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, η αύξηση των εισοδηματικών και περιουσιακών ορίων οδηγεί σε δωδεκαπλασιασμό των φυσικών προσώπων που χαρακτηρίζονται «επιλέξιμοι οφειλέτες», από 7% σε 85% του συνόλου των αιτούντων. Προϋπόθεση είναι ο οφειλέτης να έχει ανώτατο όριο μη εξυπηρετούμενων τραπεζικών οφειλών (δηλαδή σε τράπεζες ή servicers) τις 300.000 ευρώ.
Οι ρυθμίσεις αφορούν τα φυσικά πρόσωπα ή τους επιτηδευματίες που βρίσκονται σήμερα στον εξωδικαστικό μηχανισμό, οι οφειλές των οποίων ανέρχονται σε 33,6 δισ. ευρώ σε σύνολο 42,7 δισ. ευρώ που είναι τα συνολικά χρέη του εξωδικαστικού με βάση τις μέχρι σήμερα αιτήσεις, ανεξάρτητα από το αν έχουν ρυθμιστεί ή όχι. Εως και τα τέλη Φεβρουαρίου έχουν γίνει 31.953 επιτυχείς ρυθμίσεις οφειλών, με τη μεγαλύτερη άνοδο των ρυθμίσεων να έχει πραγματοποιηθεί το 2024, με 16.903 επιτυχείς ρυθμίσεις έναντι 9.339 το 2023. Αθροιστικά μέχρι σήμερα έχουν ρυθμιστεί οφειλές συνολικού ύψους 10,45 δισ. ευρώ, εκ των οποίων το μεγαλύτερο μέρος εντός του 2023 και 2024 – συγκεκριμένα 5,13 δισ. ευρώ το 2024 και 3,54 δισ. ευρώ το 2023 (αύξηση 45%). Η διεύρυνση της περιμέτρου των επιλέξιμων οφειλετών εκτιμάται ότι θα διευκολύνει όσους βρίσκονται σε φάση διαπραγμάτευσης και αρχικής υποβολής των στοιχείων, δηλαδή οφειλές περί των 21 δισ. ευρώ.
Στα μέτρα προστασίας του οφειλέτη περιλαμβάνεται επίσης η υποχρέωση του πιστωτή να καταθέσει στον οφειλέτη τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από τη διενέργεια του πλειστηριασμού έγγραφη πρόταση ρύθμισης για την οφειλή για την οποία επισπεύδει τον πλειστηριασμό. Η υποχρέωση αυτή καλύπτει όσους οφειλέτες έχουν εγγραφεί στην ηλεκτρονική πλατφόρμα ενημέρωσης του πιστωτή, παρέχοντας κατ’ ελάχιστον διεύθυνση ηλεκτρονικής αλληλογραφίας και τηλέφωνο επικοινωνίας. Υπενθυμίζεται πως ένα σοβαρό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν κυρίως οι εταιρείες διαχείρισης είναι ότι ένας μεγάλος αριθμός οφειλετών –πάνω από 800.000– δεν μπορεί να εντοπιστεί, καθώς τα στοιχεία επικοινωνίας τους δεν είναι επικαιροποιημένα. Η πρόβλεψη για την πιστοποίηση των οφειλετών ώστε να γίνουν αποδέκτες της πρότασης για ρύθμιση της οφειλής στοχεύει στο να αντιμετωπιστεί και αυτό το πρόβλημα.
Στα μέτρα περιλαμβάνεται ακόμη η επέκταση της δυνατότητας ρύθμισης δανείων με εγγύηση ελληνικού Δημοσίου μέσω της διαδικασίας εξυγίανσης. Μέχρι σήμερα υπήρχε η δυνατότητα να ρυθμίζονται μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού δάνεια που έχουν εγγύηση ελληνικού Δημοσίου. Η δυνατότητα αυτή επεκτείνεται και στην περίπτωση που ο οφειλέτης επιλέξει να ρυθμίσει τις οφειλές του μέσω της διαδικασίας εξυγίανσης. Στόχος είναι να βοηθηθούν οι επιχειρήσεις που έχουν συνήθως μεγαλύτερες οφειλές και γι’ αυτό επιλέγουν το εργαλείο της εξυγίανσης, να ρυθμίσουν και τα δάνεια με εγγύηση ελληνικού Δημοσίου χωρίς να διακινδυνεύει η εγγύηση που έχει παρασχεθεί.
