Ηθοποιός, σκηνοθέτης, παραγωγός και ακτιβιστής, άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα τόσο στην τέχνη όσο και στη δημόσια ζωή
ΟΡόμπερτ Ρέντφορντ, ένας από τους πιο εμβληματικούς ηθοποιούς του Χόλιγουντ, που στη συνέχεια καθιερώθηκε ως σκηνοθέτης και ακτιβιστής, πέθανε σε ηλικία 89 ετών.
Η καριέρα του εκτοξεύτηκε τη δεκαετία του ’60 και του ’70 με ταινίες που άφησαν εποχή, όπως «Butch Cassidy and the Sundance Kid», «The Sting» και «All the President’s Men».
Με τον ρόλο του, έδωσε πρόσωπο σε μια ολόκληρη γενιά κινηματογραφικών ειδώλων, συνδυάζοντας τη γοητεία με την ερμηνευτική δύναμη.
Το 1980, ως σκηνοθέτης, τιμήθηκε με το Οσκαρ Καλύτερης Σκηνοθεσίας για την ταινία «Ordinary People».
Η ίδρυση του Sundance Institute και του Φεστιβάλ Sundance τού χάρισε ιδιαίτερη θέση στην προώθηση του ανεξάρτητου κινηματογράφου, ανοίγοντας δρόμους για νέους δημιουργούς και διαφοροποιώντας το τοπίο της βιομηχανίας.
Μια ζωή στην οθόνη, στη σκηνοθεσία και τη δράση
Ο Ρόμπερτ Ρέντφορντ υπήρξε μία από τις πιο εμβληματικές μορφές του αμερικανικού κινηματογράφου.
Η καριέρα του απλώθηκε σε περισσότερες από έξι δεκαετίες, με ρόλους που καθόρισαν γενιές θεατών, ταινίες που σημάδεψαν την ιστορία του Χόλιγουντ και με μια σκηνοθετική καθώς και ακτιβιστική πορεία που του χάρισε αναγνώριση πολύ πέρα από τα κινηματογραφικά στούντιο.
Γεννημένος στις 18 Αυγούστου 1936 στη Σάντα Μόνικα της Καλιφόρνια, μεγάλωσε σε μια οικογένεια με ρίζες ιρλανδικές, σκωτσέζικες και αγγλικές.
Η μητέρα του πέθανε πρόωρα, όταν εκείνος ήταν μόλις 19 ετών, γεγονός που τον σημάδεψε βαθιά. Στο σχολείο δεν υπήρξε καλός μαθητής· χαρακτήριζε τον εαυτό του «κακό παιδί της τάξης», αλλά βρήκε έμπνευση στην τέχνη και στον αθλητισμό.
Επαιξε τένις, είχε σύντομη επαφή με το μπέιζμπολ, ενώ στα φοιτητικά χρόνια του στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο έχασε τη μερική υποτροφία εξαιτίας της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ και τελικά αποβλήθηκε.
Ταξίδεψε στην Ευρώπη, έζησε στη Γαλλία, στην Ισπανία και την Ιταλία, προτού επιστρέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες για να σπουδάσει ζωγραφική στο Pratt Institute του Μπρούκλιν και υποκριτική στο American Academy of Dramatic Arts στη Νέα Υόρκη.
Η πορεία του στο θέατρο ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του ’50, με συμμετοχές σε παραστάσεις του Μπρόντγουεϊ.
Η μεγάλη στιγμή του ήρθε το 1963, με το έργο του Νιλ Σάιμον «Barefoot in the Park», στο οποίο ερμήνευσε τον δύστροπο νεόνυμφο σύζυγο της Ελίζαμπεθ Ασλεϊ.
Η ερμηνεία του προσέλκυσε την προσοχή του Χόλιγουντ. Ηδη από τις αρχές της δεκαετίας του ’60 είχε εμφανιστεί σε τηλεοπτικές σειρές όπως το «Alfred Hitchcock Presents» και το «The Twilight Zone».
Το κινηματογραφικό του ντεμπούτο έγινε το 1962 στο «War Hunt» και σύντομα βρέθηκε σε μεγαλύτερους ρόλους, συμπρωταγωνιστώντας με τη Νάταλι Γουντ και τον Τσαρλς Μπρόνσον στο «This Property Is Condemned» (1966).
Το 1967 επανέλαβε στη μεγάλη οθόνη τον ρόλο του από το «Barefoot in the Park», αυτή τη φορά πλάι στη Τζέιν Φόντα, καθιερώνοντάς τον ως ανερχόμενο leading man.
Το μεγάλο άλμα έγινε το 1969 με το «Butch Cassidy and the Sundance Kid», στο οποίο συνέπραξε για πρώτη φορά με τον Πολ Νιούμαν. Η ταινία υπήρξε θρίαμβος, τον ανέδειξε σε σταρ πρώτου μεγέθους και καθιέρωσε το χαρισματικό προφίλ του: ένας άνδρας γοητευτικός αλλά και σκεπτόμενος, με δόση ειρωνείας.
Η δεκαετία του ’70 ήταν η εποχή της απόλυτης κυριαρχίας του. Το «Jeremiah Johnson» (1972), το «The Candidate» την ίδια χρονιά, το «The Way We Were» (1973) με την Μπάρμπρα Στρέιζαντ και το «The Sting» (1973) ξανασυνέδεσαν το όνομά του με τεράστιες εμπορικές επιτυχίες.
Για το «The Sting» έλαβε τη μοναδική υποψηφιότητά του για Οσκαρ Α΄ Ανδρικού Ρόλου.
Ακολούθησαν το «The Great Gatsby» (1974), το «Three Days of the Condor» (1975) και το «All the President’s Men» (1976), στο οποίο υποδύθηκε τον δημοσιογράφο Μπομπ Γούντγουορντ που αποκάλυψε μαζί με τον Καρλ Μπέρνστιν το σκάνδαλο «Γουότεργκεϊτ».
Η ταινία αυτή υπήρξε σταθμός, συνδυάζοντας το καλλιτεχνικό με το πολιτικό, και εξέφρασε τη δική του ανησυχία για τη σχέση του κινηματογράφου με τη δημόσια σφαίρα.
Το 1980 ο Ρέντφορντ πέρασε πίσω από την κάμερα. Η πρώτη του σκηνοθετική δουλειά, το «Ordinary People», συγκλόνισε κοινό και κριτικούς με την ευαίσθητη ματιά του πάνω σε μια οικογένεια που καταρρέει μετά τον θάνατο ενός παιδιού.
Η ταινία κέρδισε τέσσερα Οσκαρ, μεταξύ αυτών Καλύτερης Ταινίας και Σκηνοθεσίας, και καθιέρωσε τον Ρέντφορντ ως σκηνοθέτη υψηλών απαιτήσεων.
Συνέχισε να σκηνοθετεί ταινίες όπως το «A River Runs Through It» (1992), που ανέδειξε τον νεαρό Μπραντ Πιτ, και το «Quiz Show» (1994), που εστίαζε στο σκάνδαλο των τηλεοπτικών κουίζ της δεκαετίας του ’50 και έλαβε υποψηφιότητες για Οσκαρ Σκηνοθεσίας και Καλύτερης Ταινίας.
Στη διάρκεια των δεκαετιών διατήρησε παράλληλα την παρουσία του στην οθόνη, πρωταγωνιστώντας σε ταινίες όπως το «Brubaker» (1980), το «The Natural» (1984), το «Out of Africa» (1985) πλάι στη Μέριλ Στριπ, το «Sneakers» (1992), το «The Horse Whisperer» (1998), το «All Is Lost» (2013), αλλά και το «The Old Man & the Gun» (2018), που αποτέλεσε τον αποχαιρετισμό του στην υποκριτική. Η ερμηνεία του στο «All Is Lost», σε έναν σχεδόν βουβό ρόλο ενός ναυαγού στη θάλασσα, εκτιμήθηκε ως μία από τις κορυφαίες της καριέρας του.
Η συμβολή του στον κινηματογράφο δεν περιορίστηκε στις προσωπικές του επιτυχίες.
Το 1981 ίδρυσε το Sundance Institute και στη συνέχεια το Sundance Film Festival, που εξελίχθηκε στο σημαντικότερο φεστιβάλ ανεξάρτητου κινηματογράφου στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Μέσα από τον θεσμό αυτόν, χιλιάδες νέοι σκηνοθέτες βρήκαν χώρο να παρουσιάσουν τη δουλειά τους, αλλάζοντας ριζικά το τοπίο της κινηματογραφικής παραγωγής.
Ο Ρέντφορντ κατόρθωσε να αξιοποιήσει το προσωπικό του κεφάλαιο για να δημιουργήσει μια εναλλακτική στον κυρίαρχο εμπορικό κινηματογράφο, ενισχύοντας τη διαφορετικότητα και τη δημιουργικότητα.
- Οι διακρίσεις που έλαβε ήταν πολυάριθμες: Οσκαρ Σκηνοθεσίας, Τιμητικό Οσκαρ το 2002, BAFTA, δύο Χρυσές Σφαίρες, το βραβείο Cecil B. DeMille το 1994, το Screen Actors Guild Life Achievement Award το 1996, το Kennedy Center Honors το 2005, το Προεδρικό Μετάλλιο της Ελευθερίας από τον Μπαράκ Ομπάμα το 2016 και το Τιμητικό César το 2019. Το 2014 το περιοδικό Time τον κατέταξε στους 100 πιο επιδραστικούς ανθρώπους στον κόσμο.
Η προσωπική του ζωή σημαδεύτηκε από χαρές και τραγωδίες. Παντρεύτηκε το 1958 τη Λόλα Βαν Βάγκενεν, με την οποία απέκτησε τέσσερα παιδιά.
Ο πρώτος τους γιος, Σκοτ, πέθανε βρέφος. Ο γιος του Τζέιμς, σεναριογράφος και παραγωγός, πέθανε το 2020. Οι κόρες του Σόνα και Εϊμι ακολούθησαν καλλιτεχνικές πορείες. Το 2009 παντρεύτηκε τη Γερμανίδα καλλιτέχνιδα Σίμπιλε Σάγκαρς, με την οποία μοιράστηκε το σπίτι του στη Γιούτα.
Πέρα από τον κινηματογράφο, ο Ρέντφορντ υπήρξε ακτιβιστής με έντονη περιβαλλοντική δράση.
Στήριξε οργανώσεις για την προστασία της φύσης, τάχθηκε ενάντια στον αγωγό Keystone και προώθησε την αποδέσμευση ιδρυμάτων από τα ορυκτά καύσιμα.
Υπήρξε επίσης υπέρμαχος των δικαιωμάτων των αυτοχθόνων, της LGBT κοινότητας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Δεν δίστασε να τοποθετηθεί δημόσια για πολιτικά ζητήματα· στήριξε τον Μπαράκ Ομπάμα το 2012, επέκρινε σκληρά τον Ντόναλντ Τραμπ χαρακτηρίζοντας τη διοίκησή του «μοναρχία μεταμφιεσμένη» και κάλεσε σε δράση για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.
