Τήν Τρίτη 9 Ἰουνίου 2026, πραγματοποιήθηκε ἡ ἐπιστροφή τῶν ὀστῶν τοῦ Παύλου Μελᾶ καί τῆς Ναταλίας Μελᾶ-Δραγούμη στόν κοινό τάφο τους, πού βρίσκεται στόν Ἱερό Ναό Ταξιάρχη Μητροπόλεως.
Τά ὀστᾶ τοῦ Ἥρωα εἶχε χρειαστεῖ νά μετακινηθοῦν, λόγῳ τῶν ἐργασιῶν συντήρησης τοῦ Βυζαντινοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ, πού πραγματοποιήθηκαν ἀπό τήν Ἀρχαιολογική Ὑπηρεσία Καστοριᾶς.
Στήν λιτή καί σεμνή τελετή συμμετεῖχαν ὁ Σεβ. Μητροπολίτης Καλλίνικος καί Κληρικοί τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Καστορίας, ἡ Βουλευτής κ. Μαρία Ἀντωνίου, ὁ Ἀντιπεριφερειάρχης κ. Δημήτριος Σαββόπουλος, ὁ ᾽Αντιδήμαρχος κ. Στέλιος Φουλιρᾶς, οἱ ἐπικεφαλῆς τῶν ἐνστόλων, Συνταγματάρχης κ. Δημήτριος Δήμου, Ταξίαρχος Ἀστυνομίας κ. Πολυξένη Μπαγκλέση καί ὁ Πύραρχος κ. Δημήτριος Παπουτσίδης, μέλη τῶν Συλλόγων Μουσείου Μακεδονικοῦ Ἀγῶνος καί Ἀπογόνων Μακεδονομάχων, οἱ Ἐκπαιδευτικοί μέ τούς Μαθητές καί τίς Μαθήτριες τοῦ 1ου Δημοτικοῦ Σχολείου Καστοριᾶς μέ τήν σημαία τους, παιδιά τοῦ Συλλόγου Ἁρμονία ἐνδεδυμένα μέ παραδοσιακές φορεσιές καί ἄλλοι πολίτες.
Στήν ἔναρξη τῆς πομπῆς, στόν Μητροπολιτικό Ναό, ἐψάλει τό τροπάριο «Τῇ Ὑπαρμάχῳ» καί ὁ Ἐθνικός Ὕμνος, ἐνῶ ὁ Σεβασμιώτατος διάβασε γράμμα τοῦ Παύλου Μελᾶ πρός τήν Ναταλία, ὅταν πέρασε γιά τελευταία φορά τά τότε σύνορα τῆς Ἑλλάδος καί εἰσῆλθε στήν Μακεδονία.
Στήν συνέχεια σχηματίσθηκε σεμνή πομπή. Τά παιδιά τοῦ 1ου Δημοτικοῦ Σχολείου ἔραναν μέ ροδοπέταλα τόν δρόμο ἀπ᾽ ὅπου διέρχονταν τά ὀστᾶ τοῦ Ἥρωος, μεταφερόμενα ἀπό τούς ὡς ἄνω ἐπικεφαλῆς τῶν Ἐνστόλων, ἐνῶ ἡ κ. Σοφία Νοβαρτζίδου ἔψαλε τό μοιρολόϊ τοῦ Παῦλου Μελᾶ, ποίημα τοῦ Κωστῆ Παλαμᾶ, «Σέ κλαίει λαός».
Στόν Ἱερό Ναό τοῦ Ταξιάρχη Μητροπόλεως τελέσθηκε Τρισάγιο ἀπό τόν Σεβασμιώτατο γιά τόν Παῦλο, τήν Ναταλία καί τά τέκνα τους Μιχαήλ καί Ζωή. Στήν συνέχεια ὁ Σεβασμιώτατος διάβασε τά ἀπομνημονεύματα τοῦ Γερμανοῦ Καραβαγγέλη πού ἀναφέρονταν στήν ταφή τοῦ Ἥρωα καί τήν ἔλευση τῆς Ναταλίας στήν Καστοριά. Ἔπειτα, ὁ Σεβασμιώτατος μέ τούς Ἱερεῖς, ἡ Ἔφορος Ἀρχαιοτήτων κ. Ἀνδρομάχη Σκρέκα μέ τούς ὑπαλλήλους τῆς Ἐφορίας, τοποθέτησαν μέ εὐλάβεια στόν τάφο τοῦ Ἥρωα, τά ὀστᾶ μαζί μέ τά κτερίσματα πού εἶχαν βρεθεῖ.
Ὁ Σεβασμιώτατος εὐχαρίστησε τήν Ἔφορο Ἀρχαιοτήτων γιά τήν συντήρηση τοῦ Ναοῦ, τόν Ἐφημέριο τοῦ Μητροπολιτικοῦ Ναοῦ π. Στέφανο γιά τήν διοργάνωση τῆς τελετῆς, ἀλλά καί γιά τήν προετοιμασία τοῦ Ναοῦ ἐν ὄψει τῶν Θυρανοιξίων, τά ὁποῖα θά πραγματοποιηθοῦν στό προσεχές μέλλον μέ τήν παρουσία τῆς Ὑπουργοῦ Πολιτισμοῦ.
Ἐπίσης, εὐχαρίστησε ὅλους τούς παρόντες καί εὐχήθηκε στά παιδιά πού συμμετεῖχαν, τά βιώματα αὐτά νά γραφοῦν βαθειά στίς ψυχές τους, ὥστε νά χαίρονται τήν ἐλευθερία τους καί νά ἀκολουθοῦν τήν ἑλληνορθόδοξη παράδοση, πού χαρακτηρίζεται ἀπό πίστη, ἀγάπη καί ἐλευθερία.
