Από τον Σεπτέμβριο του 2026, οι σχολικές τάξεις θα υποδεχτούν ένα νέο, αυτόνομο μάθημα, την Ηθική, το οποίο εισάγεται για τους μαθητές που απαλλάσσονται από τα Θρησκευτικά, καλύπτοντας ουσιαστικά τη διδακτική ώρα που μέχρι σήμερα δεν αξιοποιούταν. Το μάθημα σύμφωνα με τον σχεδιασμό του Υπουργείου θα διδάσκεται στις τέσσερις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού, σε όλες τις τάξεις του Γυμνασίου και του Λυκείου, και έχει τον ίδιο αριθμό ωρών ανά τάξη με τα Θρησκευτικά ώστε να καλύψει τις διδακτικές ώρες των μαθητών που έχουν απαλλαχθεί από τα Θρησκευτικά και στην θέση τους δεν υπάρχει μέχρι και σήμερα μάθημα να το αναπληρώσει.
Το μάθημα της Ηθικής εστιάζει στην κατανόηση και διερεύνηση θεμάτων που αφορούν την ανθρώπινη ύπαρξη, τη συμπεριφορά στην κοινωνία και τα ηθικά διλήμματα της καθημερινότητας. Προσεγγίζει την ηθική φιλοσοφία ως εργαλείο σκέψης και ανάλυσης, δίνοντας στους μαθητές τη δυνατότητα να αναπτύξουν κριτική σκέψη, να εκφράζουν τεκμηριωμένα επιχειρήματα και να σταθμίζουν αξίες και επιλογές χωρίς προκαθορισμένες απαντήσεις. Στο Γυμνάσιο, το μάθημα λειτουργεί ως εισαγωγή στις βασικές έννοιες της ηθικής φιλοσοφίας, δίνοντας έμφαση στα ανοιχτά ερωτήματα που τη χαρακτηρίζουν, ενώ στο Λύκειο οι μαθητές εμβαθύνουν στις διαστάσεις της ηθικής, συνδέοντας την με καθημερινά ζητήματα, κοινωνικά πλαίσια και προσωπικές επιλογές.
Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά του μαθήματος είναι η διαθεματική και διεπιστημονική προσέγγιση. Οι έννοιες και οι αρχές της Ηθικής συνδέονται με όλα τα γνωστικά αντικείμενα, από τα Μαθηματικά και τις Φυσικές Επιστήμες έως τις Κοινωνικές και Ανθρωπιστικές Σπουδές, ενισχύοντας τη σύνδεση της σχολικής γνώσης με τον πρακτικό βίο και την καθημερινή ζωή. Παράλληλα, καλλιεργείται η κουλτούρα του διαλόγου, η ικανότητα στην αντιπαράθεση επιχειρημάτων, η σύνθεση διαφορετικών απόψεων και η ανάπτυξη κριτικού και αυτοκριτικού αναστοχασμού. Οι μαθητές μαθαίνουν να αξιολογούν ιδέες, πολιτικές θεωρίες, κοινωνικά συστήματα και θρησκευτικά δόγματα με τρόπο ορθολογικό και ηθικά τεκμηριωμένο.
Η Ηθική διδάσκει ότι δεν υπάρχουν προκαθορισμένες απαντήσεις για τα ηθικά ζητήματα. Αντίθετα, οι μαθητές ενθαρρύνονται να αναπτύξουν επιχειρηματολογία, να εξετάζουν αξίες, να σταθμίζουν επιλογές και να αντιμετωπίζουν ηθικά διλήμματα με ενσυναίσθηση και κριτική σκέψη. Με αυτόν τον τρόπο, το μάθημα προετοιμάζει τους νέους όχι μόνο για τη σχολική επιτυχία αλλά και για τη συμμετοχή τους ως ενεργοί και υπεύθυνοι πολίτες σε μια πολυπολιτισμική και πολύπλοκη κοινωνία.
Μάλιστα σύμφωνα με τον πρόεδρο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής, Σπύρο Δουκάκη, το νέο μάθημα θα διδάσκεται ως μέρος της σχολικής εκπαίδευσης, σε συνδυασμό με εργαστήρια δεξιοτήτων, δράσεις ενεργού πολίτη και άλλα γνωστικά αντικείμενα, όπως κοινωνική και πολιτική αγωγή και ιστορία. Παράλληλα αποσαφηνίζει ότι το μάθημα δεν περιορίζεται στη διδασκαλία φιλοσόφων, αλλά εστιάζει σε ηθικές διαστάσεις καθημερινών ζητημάτων.
Όπως τονίζεται από πλευράς ΥΠΑΙΘΑ η εισαγωγή του μαθήματος της Ηθικής συμμορφώνεται πλήρως με τις αποφάσεις του ΣτΕ 1749/2019 και 1750/2019, που προβλέπουν τη διακριτή διδασκαλία δύο μαθημάτων δεδομένου ότι οι μαθητές Χριστιανοί Ορθόδοξοι παρακολουθούν τα Θρησκευτικά, ενώ όσοι δεν είναι Χριστιανοί Ορθόδοξοι θα παρακολουθούν την Ηθική. Τα δύο μαθήματα είναι ανεξάρτητα και δεν υποκαθιστούν το ένα το άλλο, ενώ το κριτήριο παρακολούθησης είναι αποκλειστικά θρησκευτικό. Με αυτόν τον τρόπο, η Ελλάδα εναρμονίζεται με διεθνείς πρακτικές, καλύπτοντας εκπαιδευτικά κενά και προσφέροντας ένα δομημένο, συνεκτικό και παιδαγωγικά τεκμηριωμένο πρόγραμμα για όλους τους μαθητές. Συνολικά, το νέο μάθημα της Ηθικής αποτελεί μια σημαντική καινοτομία στο ελληνικό σχολείο, στοχεύοντας στην ολιστική ανάπτυξη των μαθητών, στην καλλιέργεια της ηθικής και κριτικής σκέψης, και στη διαμόρφωση πολιτών ικανών να σκέφτονται, να συζητούν και να ενεργούν με βάση αξίες και ηθικά κριτήρια, ανεξάρτητα από θρησκευτικές ή ιδεολογικές καταβολές.
