Μια περιοχή σαν την Καστοριά, που γνώρισε στο παρελθόν πολλές εντάσεις στα εκκλησιαστικά ζητήματα και βίωσε έντονα ενδοεκκλησιαστικές συγκρούσεις και διχόνοια, δικαιούνταν να αποζημιωθεί με έναν Ιεράρχη αντάξιο του πολιτισμικού της παρελθόντος. Τέτοιος πιστεύω ότι είναι ο Μητροπολίτης Καλλίνικος και θα εξηγήσω αμέσως γιατί.
Πρέπει βέβαια εξαρχής να διευκρινίσω ότι οι κρίσεις που διατυπώνω δεν σχετίζονται με αμιγώς εκκλησιαστικά ζητήματα: δεν είμαι καθ’ ύλην αρμόδιος να εκφέρω τέτοιες κρίσεις, παρόλο που δεν αμφιβάλλω ότι σε αυτόν τον τομέα κατ’ εξοχήν ο Δεσπότης μας θα έχει να επιδείξει σημαντικό έργο. Θα επικεντρωθώ στον τομέα του πολιτισμού, που ενδιαφέρει νομίζω -η τουλάχιστον θα έπρεπε να ενδιαφέρει- όλους τους συμπολίτες μας.
Σε αυτόν τον τομέα λοιπόν, δύο προσόντα, κατά τη γνώμη μου, πρέπει να έχει ένας άνθρωπος με δημόσια δράση, για να ωφελήσει τον τόπο: γνώση του αντικειμένου και βούληση για προσφορά. Ο Μητροπολίτης Καλλίνικος, ευτυχώς, τα διαθέτει και τα δύο. Μολονότι δεν έχουν περάσει πολλά χρόνια που τον έχουμε κοντά μας, έχει αντιληφθεί πολύ καλά ότι το “δυνατό χαρτί” της Καστοριάς είναι η ιστορία και ο πολιτισμός. Σε αντίθεση με πολλούς Καστοριανούς (και δυστυχώς σε αυτούς συμπεριλαμβάνονται και αρκετοί που υπηρέτησαν την πόλη από θέσεις ευθύνης) συνειδητοποιεί πόσο μεγάλη αξία έχουν τα μνημεία που στολίζουν την πόλη μας και έχει βάλει στόχο να τα αναδείξει. Για τους περισσότερους από εμάς η φράση: Καστοριά, “Βυζαντινή Αρχόντισσα”, δεν είναι παρά μια στερεότυπη φράση, ένα σχήμα λόγου. Για τον Σεβασμιότατο νομίζω είναι πολλά περισσότερα.
Δεν είναι φυσικά της παρούσης να μιλήσει κανείς για το ζήτημα της πραγματικής αξίας αυτών των μνημείων -που, σημειωτέον, δεν είναι μόνο οι ναοί, αλλά και άλλα μνημεία, ακόμα και τα Οθωμανικά. Είναι σημαντικό όμως να ειπωθεί ότι αυτά τα μνημεία σφραγίζουν την πολιτισμική φυσιογνωμία της Καστοριάς και την καθιστούν μοναδική, όχι μόνο για τα μέτρα της Ελλάδος, αλλά σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα. Ως τώρα έχει προβληθεί πάρα πολύ η φυσική ομορφιά της πόλης μας και πολύ λίγο η ιστορική της αξία. Πιστεύω -και ελπίζω παράλληλα- ότι ο Μητροπολίτης Καλλίνικος θα συντελέσει αποφασιστικά στην ανάδειξη και αυτής της πλευράς.
Διαθέτει επομένως ο Σεβασμιότατος τη γνώση που χρειάζεται. Διαθέτει όμως και τη βούληση. Τη βούληση να συντελέσει στην πρόοδο και την ευημερία της πόλης. Το έχει δείξει με τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνει συχνά. Πρωτοβουλίες που τοποθετούν την Καστοριά στο κέντρο του ενδιαφέροντος πνευματικών ανθρώπων από άλλα μέρη της Ελλάδας. Τελευταίο παράδειγμα είναι φυσικά η διοργάνωση των “Καραβαγγελείων”, που ειδικά φέτος είχαν, νομίζω, μεγάλη επιτυχία. Εγώ προσωπικά τον ευγνωμονώ ακόμη περισσότερο, γιατί τα φετινά Καραβαγγέλεια μου έδωσαν την ευκαιρία να ξαναδώ -δυστυχώς όχι από κοντά- τον παλιό μου και αγαπημένο καθηγητή στο Πανεπιστήμιο, τον Ευάγγελο Χρυσό.
Να γιατί πρέπει εδώ στην Καστοριά να ευγνωμονούμε τον Μητροπολίτη μας. Γιατί ξέρει όσο λίγοι πως αυτή η πόλη δεν βρίσκεται σε θέση ανάλογη με αυτήν που της αξίζει. Και έχει τη βούληση να εργαστεί για να το αλλάξει αυτό. Καλά θα κάνουν και οι τοπικοί μας άρχοντες να τον συντρέχουν στις πρωτοβουλίες του και να “τείνουν εὐήκοον οὖς” σε όσα ο ίδιος προτείνει κατά καιρούς για την αξιοποίηση, ας πούμε, των Βυζαντινών μνημείων μας. Ας τον εμπιστευτούμε. Πιθανότατα γνωρίζει για μας πολύ περισσότερα από όσα γνωρίζουμε εμείς οι ίδιοι.
Θεόδωρος Παπαδόπουλος
φιλόλογος του Μουσικοὐ Σχολείου Καστοριάς
