Τι δείχνει νέα έρευνα
Νέα έρευνα από το Ευρωβαρόμετρο σχετικά με τα φαινόμενα παραπληροφόρησης, ή ψευδών ειδήσεων (fake news), έδειξε ότι όλο και περισσότεροι Ευρωπαίοι αισθάνονται ότι εκτίθενται συχνά σε ψευδές ή παραπλανητικό περιεχόμενο.
Το 2025, 36% των πολιτών στην Ευρωπαϊκή Ένωση δήλωσαν ότι τις τελευταίες επτά ημέρες εκτέθηκαν «συχνά» ή «πολύ συχνά» σε παραπληροφόρηση και fake news. Το αντίστοιχο ποσοστό το 2022 ήταν 28%, κοινώς μια αύξηση 8 ποσοστιαίων μονάδων μέσα σε τρία χρόνια.
Μάλιστα, μόλις το 12% δηλώνει ότι είναι «πολύ σίγουρο» πως μπορεί να αναγνωρίσει την παραπληροφόρηση.
Fake news στην Ευρώπη: Η θέση της Ελλάδας
Σημαντική διευκρίνιση ως προς την έρευνα, που διενήργησε το Ευρωβαρόμετρο, είναι ότι καταγράφει την αντίληψη των πολιτών και όχι επιβεβαιωμένα περιστατικά fake news. Οι συμμετέχοντες απάντησαν με βάση όσα θεωρούν ότι είναι παραπληροφόρηση, χωρίς έλεγχο του περιεχομένου.
Παρόλα αυτά, τα ευρήματα είναι αποκαλυπτικά. Όταν συνδυαστούν οι απαντήσεις «συχνά» και «πολύ συχνά», τα ποσοστά κυμαίνονται ως εξής:
- Ουγγαρία: 57%
- Ρουμανία: 55%
- Ισπανία: 52%
- Βουλγαρία: 48%
- Λουξεμβούργο & Μάλτα: 45%
- Ελλάδα: 43%
- Κύπρος & Ιρλανδία: 42%
Fake news στην Ευρώπη: Τα χαμηλότερα ποσοστά και οι εκτιμήσεις ειδικών
Στον αντίποδα, τα χαμηλότερα ποσοστά καταγράφονται σε:
- Φινλανδία & Γερμανία: 26%
- Τσεχία: 29%
- Σουηδία, Λιθουανία, Γαλλία: 30%
Γενικά, Ανατολική και Νότια Ευρώπη τείνουν να δηλώνουν μεγαλύτερη έκθεση στην παραπληροφόρηση, ενώ Βόρεια και Δυτική Ευρώπη χαμηλότερη, αν και υπάρχουν εξαιρέσεις, όπως το Λουξεμβούργο και η Ιρλανδία.
Την ίδια ώρα, το 62% των ερωτηθέντων λέει ότι νιώθει σίγουρο πως μπορεί να αναγνωρίσει fake news:
- 12% «πολύ σίγουρο»
- 49% «αρκετά σίγουρο»
Ωστόσο, περίπου 1 στους 3 (32%) δηλώνει ότι δεν αισθάνεται σίγουρος. Σε σύγκριση με το 2022, το επίπεδο αυτοπεποίθησης έχει μειωθεί κατά 2 μονάδες.
Η αυτοπεποίθηση διαφέρει έντονα ανά χώρα: από 49% στην Πολωνία έως 84% στη Μάλτα. Ενδιαφέρον στοιχείο: δεν υπάρχει ισχυρή συσχέτιση ανάμεσα στο πόσο συχνά κάποιος θεωρεί ότι εκτίθεται σε παραπληροφόρηση και στο πόσο σίγουρος νιώθει ότι μπορεί να την αναγνωρίσει.
Όπως εξηγεί ο ερευνητής Κόνραντ Μπλάιερ-Σάιμον από το Κέντρο Πλουραλισμού και Ελευθερίας των Μέσων, οι αντιλήψεις αυτές δεν αντικατοπτρίζουν πάντα τις πραγματικές ικανότητες των πολιτών.
Χώρες με ισχυρά και ανεξάρτητα δημόσια ΜΜΕ, αποτελεσματική αυτορρύθμιση στα ιδιωτικά μέσα και πολίτες που ενημερώνονται κυρίως από δημοσιογραφικές πηγές (και όχι από social media) εμφανίζονται πιο ανθεκτικές στην παραπληροφόρηση.
