Σε φάση υλοποίησης εισέρχεται ο νέος ευρύς σχεδιασμός του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με στόχο τη στήριξη των νοικοκυριών, τη θωράκιση των δημόσιων κτιρίων και την ενίσχυση των λιγνιτικών περιοχών. Ο προγραμματισμός περιλαμβάνει διακριτά χρονοδιαγράμματα, ξεχωρίζοντας τις άμεσες δράσεις που αναμλενεται να ξεκινήσουν το φθινόπωρο του 2026 από τα μεγάλα προγράμματα που θα ενεργοποιηθούν σταδιακά από το 2027 με τη συμβολή του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου.
Το νέο Ταμείο δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη επιδοτούμενο πρόγραμμα, αλλά έναν μηχανισμό άμυνας απέναντι στη νέα ευρωπαϊκή οδηγία (ETS2), η οποία από το 2027 θα επιβάλει πρόσθετες χρεώσεις εκπομπών ρύπων στα καύσιμα κίνησης και θέρμανσης. Στόχος είναι να ενισχυθούν πάνω από 1,5 εκατομμύριο νοικοκυριά (περίπου 3 εκατομμύρια πολίτες) και 70.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις, επιτρέποντάς τους να μειώσουν δραστικά το ενεργειακό τους κόστος.
Το πρόγραμμα που βρίσκεται πιο κοντά στην επίσημη εκκίνηση αφορά την επιδότηση για την αγορά αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων, συνολικού προϋπολογισμού 200 εκατομμυρίων ευρώ. Η ηγεσία του ΥΠΕΝ προγραμματίζει τη δημοσιοποίηση των επίσημων προσκλήσεων και των αναλυτικών οδηγών εντός του φθινοπώρου, ώστε οι διαδικασίες να προχωρήσουν άμεσα. Η συγκεκριμένη δράση, η οποία χρηματοδοτείται μέσω της ρήτρας διαφυγής, αναμένεται να ωφελήσει περίπου 100.000 δικαιούχους, με 32.000 εξ αυτών να λαμβάνουν ενίσχυση για εγκατάσταση αντλίας θερμότητας και 68.000 για την απόκτηση ηλιακού θερμοσίφωνα. Το ποσοστό της επιδότησης ορίζεται στο 50% για το ευρύ κοινό και φτάνει στο 55% για τα ευάλωτα νοικοκυριά.
Ποιοι είναι οι δικαιούχοι και τα εισοδηματικά κριτήρια
Το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο εστιάζει κατά προτεραιότητα στα ευάλωτα και μεσαία εισοδήματα που πλήττονται από το ενεργειακό κόστος και αδυνατούν να επενδύσουν με δικά τους κεφάλαια σε πράσινες τεχνολογίες.
Τα εισοδηματικά όρια είναι κλιμακωτά και επικαιροποιούνται ετησίως βάσει των φορολογικών δηλώσεων. Ενδεικτικά, επιλέξιμες είναι οικογένειες με δύο παιδιά και ετήσιο εισόδημα έως 27.100 ευρώ, καθώς και οικογένειες με τρία παιδιά που περιλαμβάνουν μέλος με αναπηρία με εισόδημα έως 36.400 ευρώ.
Στο σκέλος των επιχειρήσεων, το πρόγραμμα απευθύνεται σε πολύ μικρές οντότητες που απασχολούν έως 9 εργαζομένους και έχουν ετήσιο κύκλο εργασιών που δεν υπερβαίνει τα 2 εκατομμύρια ευρώ.
Το νέο «Εξοικονομώ» και οι πόροι του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου
Με ορίζοντα ενεργοποίησης το 2027, σημαντικές παρεμβάσεις σχεδιάζονται μέσω του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου, αξιοποιώντας τα έσοδα από το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών. Συνολικά προβλέπεται η διάθεση 1,7 δισεκατομμυρίων ευρώ για την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών και τη στήριξη των ευάλωτων πολιτών, περιλαμβάνοντας το νέο πρόγραμμα «Εξοικονομώ» ύψους 1,2 δισ. ευρώ για 62.000 κατοικίες, καθώς και δράσεις αντικατάστασης συστημάτων θέρμανσης.
Παράλληλα, προβλέπεται η δωρεάν έκδοση Πιστοποιητικών Ενεργειακής Απόδοσης για 200.000 ακίνητα, η δημιουργία Μητρώου Ενεργειακής Στήριξης και σημείων εξυπηρέτησης one-stop shops, καθώς και η ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης για εκατοντάδες χιλιάδες δικαιούχους ετησίως. Αυξημένα ποσοστά ενίσχυσης προβλέπονται ειδικά για τη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη, όπου ο προϋπολογισμός φτάνει τα 49,8 εκατομμύρια ευρώ για 10.000 δικαιούχους, προσφέροντας επιδοτήσεις 60% για ηλιακούς και αντλίες θερμότητας, καθώς και συνδυαστική στήριξη για φωτοβολταϊκά με αποθήκευση ενέργειας.
Σταδιακή μείωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2029
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του υπουργείου, η μείωση της τιμής του ρεύματος επιδιώκεται μέσα από μια συντονισμένη πολιτική που συνδυάζει την επέκταση των δικτύων μεταφοράς, την αύξηση της αποθήκευσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και την εξοικονόμηση. Ο συνδυασμός αυτών των μέτρων εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε σταδιακή αποκλιμάκωση της λιανικής τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας κατά 30% από το 2027 έως το 2029.
Στο πλαίσιο αυτό, από την 1η Ιανουαρίου 2027 μειώνεται κατά 50% η πρώτη κλίμακα χρέωσης των ΥΚΩ για όλες τις οικιακές παροχές, ενώ προχωράει ένα τεράστιο επενδυτικό πλάνο στα δίκτυα ύψους άνω των 6 δισεκατομμυρίων ευρώ από τον ΑΔΜΗΕ. Το πλάνο περιλαμβάνει τη διασύνδεση των Δωδεκανήσων και των νησιών του Βορείου Αιγαίου, την ολοκλήρωση της διασύνδεσης των Κυκλάδων και της Κρήτης, καθώς και την ενίσχυση των υποδομών υψηλής τάσης στην ηπειρωτική χώρα.
