Η Καστοριά, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή οικολογική απειλή. Το μεταχρωματικό έλκος του πλατάνου, μια θανατηφόρος ασθένεια που προκαλείται από τον μύκητα Ceratocystis platani, έκανε την εμφάνισή της στην περιοχή, προκαλώντας έντονη ανησυχία σε αρχές, επιστήμονες και κατοίκους.
Τα αιωνόβια πλατάνια, που αποτελούν σήμα κατατεθέν του παραλίμνιου τοπίου και προσφέρουν τη σκιά τους σε κατοίκους και επισκέπτες για γενιές, βρίσκονται πλέον σε άμεσο κίνδυνο εξόντωσης.
Τι είναι το μεταχρωματικό έλκος και πώς δρα;
Το μεταχρωματικό έλκος θεωρείται η πιο επικίνδυνη ασθένεια για τα δασικά δέντρα στην Ευρώπη. Ο μύκητας προσβάλλει το αγγειακό σύστημα του πλατάνου, εμποδίζοντας τη μεταφορά του νερού και των θρεπτικών συστατικών.Μέσα σε λίγους μήνες ή ελάχιστα χρόνια από την προσβολή, ακόμη και ένα τεράστιο, υγιές δέντρο ξεραίνεται ολοσχερώς και πεθαίνει.
Πώς μεταδίδεται η ασθένεια;
Η διασπορά του μύκητα γίνεται με δύο κυρίους τρόπους:
-
Μηχανικά μέσα (Ανθρωπογενής παράγοντας): Είναι η πιο συχνή αιτία. Η χρήση μη απολυμασμένων εργαλείων κλαδέματος, αλυσοπρίονων ή εκσκαπτικών μηχανημάτων που έχουν χρησιμοποιηθεί σε προσβεβλημένα δέντρα μεταφέρει τον μύκητα σε υγιή.
-
Μέσω του ριζικού συστήματος: Τα πλατάνια που βρίσκονται κοντά το ένα στο άλλο συχνά ενώνονται μέσω τωνριζών τους, επιτρέποντας στον μύκητα να μεταπηδά από το ένα δέντρο στο άλλο.
Οι επιπτώσεις για την Καστοριά
Η απώλεια των πλατανιών δεν είναι απλώς ένα αισθητικό πλήγμα. Οι συνέπειες για το οικοσύστημα της Καστοριάς είναι βαθιές:
-
Αλλοίωση του μικροκλίματος: Η απώλεια της πλούσιας σκιάς θα αυξήσει τη θερμοκρασία κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.
-
Διάβρωση του εδάφους: Οι ρίζες των πλατανιών συγκρατούν το έδαφος στις όχθες της λίμνης και των παραποτάμων.
-
Κίνδυνος για τη δημόσια ασφάλεια: Τα νεκρά δέντρα γίνονται σαθρά και υπάρχει μεγάλος κίνδυνος πτώσης κλαδιών ή ολόκληρων κορμών.
Μέτρα προστασίας και αντιμετώπισης
Δυστυχώς, δεν υπάρχει θεραπεία για τα δέντρα που έχουν ήδη προσβληθεί. Η μόνη στρατηγική είναι η πρόληψη και η αυστηρή καραντίνα:
Η μάχη για τη σωτηρία των πλατανιών της Καστοριάς είναι μια μάχη με τον χρόνο. Η έγκαιρη παρέμβαση των αρμόδιων φορέων και η προσοχή όλων μας είναι τα μόνα «όπλα» για να διασωθεί η φυσική κληρονομιά του τόπου πριν η ζημιά γίνει μη αναστρέψιμη.
Ο Αντιπεριφερειάρχης Καστοριάς Δημήτρης Σαββόπουλος επιβεβαίωσε ότι το μεταχρωματικό έλκος δεν είναι πια μια θεωρητική απειλή, αλλά «χτυπάει» ενεργά δέντρα σε διάφορα σημεία του νομού, και αν δεν παρθούν δραστικά μέτρα, το παραλίμνιο τοπίο της Καστοριάς θα αλλοιωθεί ανεπανόρθωτα.
Ως γεωπόνος, εξήγησε με έμφαση ότι ο κύριος ένοχος για τη μεταφορά του μύκητα στην περιοχή είναι οι εκσκαφείς (τσάπες) και τα αλυσοπρίονά που χρησιμοποιούνται σε δημόσια ή ιδιωτικά έργα. Δήλωσε χαρακτηριστικά ότι «είναι εγκληματικό να μπαίνει μηχάνημα σε ρέμα ή κοντά σε πλατάνια χωρίς να έχει γίνει προηγουμένως σχολαστική απολύμανση».
Ξεκαθάρισε ότι απαγορεύεται αυστηρά σε οποιονδήποτε ιδιώτη, δήμο ή εργολάβο να αγγίξει, να κλαδέψει ή να κόψει πλατάνι χωρίς την έγκριση και την παρουσία της Διεύθυνσης Δασών.
Ζήτησε από τους πολίτες να γίνουν τα «μάτια» των υπηρεσιών και μόλις βλέπουν έστω και ένα κλαδί πλατάνου να ξεραίνεται απότομα (ειδικά κατά τους καλοκαιρινούς μήνες), να ειδοποιούν αμέσως τις αρμόδιες αρχές προκειμένου να γίνει δειγματοληψία.
Αν χάσουμε τα πλατάνια μας, θα χάσουμε την ταυτότητα του τόπου μας. Δεν υπάρχει περιθώριο για λάθη ή αμέλεια από κανέναν.
