Η κληρονομιά της «Αγριας Δύσης» των αποβλήτων
Όταν ο 46χρονος Ράστι Μόρις επέστρεψε στη γειτονιά όπου μεγάλωσε, στο Κίπορτ του Νιου Τζέρσεϊ, δεν έφερε μαζί του μόνο αναμνήσεις, αλλά και μια εφιαλτική υποψία. Παρατηρώντας τους παλιούς του γείτονες να αρρωσταίνουν ο ένας μετά τον άλλο, άρχισε να καταγράφει ονόματα και διευθύνσεις.
Σύντομα, η λίστα του μετατράπηκε σε έναν μακάβριο χάρτη: κάθε σπίτι με κρούσμα καρκίνου σημαδευόταν με ένα κόκκινο «Χ». Το αποτέλεσμα ήταν σοκαριστικό. Ο χάρτης «αιμορραγούσε» από κόκκινα σημάδια, αποκαλύπτοντας μια στατιστική ανωμαλία που η επιστήμη δυσκολεύεται να εξηγήσει ως απλή σύμπτωση.
Στο σπίτι των γονιών του Μόρις υπάρχει ένα «Χ» για τον καρκίνο του προστάτη του πατέρα του. Λίγα μέτρα πιο κάτω, ένα άλλο σπίτι φέρει δύο σημάδια, για τον θείο του και τη σύζυγό του. Συνολικά, ο Μόρις μέτρησε 28 κόκκινα «Χ» μόνο στην First Street, τον δρόμο των παιδικών του χρόνων, και 41 σε ολόκληρο τον δήμο. «Αυτό φαίνεται τρελό», δήλωσε στο NJ.com η Αλέξις Μραζ, καθηγήτρια Δημόσιας Υγείας, συμπληρώνοντας πως οι αριθμοί αυτοί πιθανότατα αποτελούν μόνο την κορυφή του παγόβουνου.
Η κληρονομιά της «Άγριας Δύσης» των αποβλήτων
Πίσω από τις κλειστές κουρτίνες των σπιτιών που νοσούν, οι κάτοικοι στρέφουν το βλέμμα τους προς έναν συγκεκριμένο «ένοχο»: το Aeromarine Industrial Park. Πρόκειται για μια παλιά χωματερή που έκλεισε το 1979, έχοντας λειτουργήσει για δεκαετίες ως χώρος απόρριψης τοξικών αποβλήτων. Στις αρχές του 20ού αιώνα το οικόπεδο ήταν κόμβος αεροσκαφών, όμως από το 1962 μετατράπηκε σε μια ανοιχτή «πληγή» που δεχόταν ανεξέλεγκτα κάθε είδους απορρίμματα.
Όπως περιγράφουν ειδικοί στο NJ.com, η διαχείριση αποβλήτων εκείνη την εποχή θύμιζε «Άγρια Δύση». Ο καθηγητής Κρεγκ Μπένσον εξηγεί χαρακτηριστικά: «Όλα απλώς ρίχνονταν σε μια τρύπα στο έδαφος. Δεν υπήρχαν κανόνες. Πετούσαν τα επικίνδυνα απόβλητα μαζί με όλα τα άλλα». Αυτή η απουσία ελέγχου φαίνεται πως επέτρεψε σε καρκινογόνες ουσίες να διαρρέουν επί 50 χρόνια στον αέρα, το νερό και το υπέδαφος, δηλητηριάζοντας σιωπηλά τη ζωή των κατοίκων.
Πέντε καρκινογόνα και μια «συγκέντρωση» που δεν ομολογείται
Παρά τις δεκαετίες μελετών, το Κίπορτ δεν έχει χαρακτηριστεί επίσημα ως «Cancer Cluster» (συγκέντρωση περιπτώσεων καρκίνου), ένας όρος που θα πυροδοτούσε μια μαζική και υποχρεωτική κρατική παρέμβαση. Ωστόσο, τα στοιχεία είναι συντριπτικά. Μια περιβαλλοντική έκθεση του 2010 αποκάλυψε ότι η Aeromarine περιείχε τουλάχιστον πέντε ουσίες που συνδέονται άμεσα με καρκίνους του πνεύμονα, του μαστού, του παγκρέατος, του προστάτη, καθώς και με λευχαιμία και λέμφωμα.
Η εταιρεία που κατέχει την ιδιοκτησία έχει δεχθεί αλλεπάλληλα πρόστιμα —μόλις πέρυσι της επιβλήθηκε ποινή 900.000 δολαρίων— για την αποτυχία της να απομονώσει σωστά τον μολυσμένο χώρο. Για τους κατοίκους, όμως, τα πρόστιμα δεν επουλώνουν τις πληγές. Η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία εκτιμά ότι υπάρχουν σχεδόν 1.000 τέτοιες «μολυσμένες ζώνες» στις ΗΠΑ, αλλά η γραφειοκρατία συχνά κινείται με ρυθμούς πολύ πιο αργούς από τη νόσο.
Η μάχη για τη δικαίωση και το αβέβαιο μέλλον
Σήμερα, το Υπουργείο Προστασίας του Περιβάλλοντος του Νιου Τζέρσεϊ (DEP) δηλώνει πως βρίσκεται σε «αρχικές συζητήσεις» για να καθορίσει τα επόμενα βήματα και τις αξιολογήσεις της δημόσιας υγείας. Για τον Ράστι Μόρις και τους γείτονές του, αυτές οι δηλώσεις ακούγονται απελπιστικά λίγες και πολύ καθυστερημένες. Ο κόκκινος χάρτης του παραμένει μια ζωντανή υπενθύμιση ενός εγκλήματος που ξεκίνησε πριν από έναν αιώνα και συνεχίζει να διεκδικεί θύματα.
Η ιστορία του Κίπορτ είναι μια κραυγή αγωνίας για τις «παλιές χωματερές» που κρύβονται κάτω από το χαλί της ανάπτυξης. Όσο οι αρχές διστάζουν να δώσουν επίσημες απαντήσεις, οι κάτοικοι θα συνεχίζουν να μετρούν απώλειες, αναρωτώμενοι αν το επόμενο «Χ» στον χάρτη θα μπει στη δική τους πόρτα.
