Η γεωπολιτική σκακιέρα στην Ανατολική Μεσόγειο φλέγεται. Μετά τις πρόσφατες αναχαιτίσεις drones στον εναέριο χώρο της Κύπρου, η ανησυχία για μια γενικευμένη σύρραξη στη Μέση Ανατολή επανέφερε στο προσκήνιο τα σενάρια ετοιμότητας. Στην Ελλάδα, η επιστράτευση δεν είναι μια αυθαίρετη διαδικασία, αλλά ένας «κουρδισμένος» μηχανισμός που βασίζεται σε αυστηρές νομικές διατάξεις.
1. Ποιοι επιστρατεύονται; (Άρθρα 1 & 2 του Ν. 3421/2005)
Σύμφωνα με το Σύνταγμα και τον Στρατολογικό Νόμο, κάθε Έλληνας που μπορεί να φέρει όπλα είναι υποχρεωμένος να συνδράμει στην άμυνα της πατρίδας.
Η Εφεδρεία: Επιστρατεύονται όλοι όσοι έχουν ολοκληρώσει τη θητεία τους και ανήκουν στην εφεδρεία των τριών κλάδων (Ξηρά, Ναυτικό, Αεροπορία).
Η Κατάταξη: Η πρόσκληση γίνεται είτε μέσω του Ειδικού Φύλλου Πορείας (ΕΦΠ) που ήδη κατέχουν οι έφεδροι, είτε με Γενική Πρόσκληση που δημοσιεύεται στα ΜΜΕ και τοιχοκολλάται σε δημόσια κτήρια.
2. Το όριο ηλικίας και η «μάχη» των 40άρηδων
Ο νόμος ορίζει με σαφήνεια τη διάρκεια της στρατιωτικής υποχρέωσης:
Μέχρι τα 45: Η υποχρέωση στράτευσης λήγει την 31η Δεκεμβρίου του έτους κατά το οποίο ο πολίτης συμπληρώνει το 45ο έτος της ηλικίας του.
Οι 40άρηδες: Αποτελούν τον «κορμό» της έμπειρης εφεδρείας. Παρά τις φήμες, οι πολίτες ηλικίας 40-45 ετών καλούνται κανονικά, καθώς θεωρούνται ώριμα στελέχη που μπορούν να επανδρώσουν μονάδες υποστήριξης, επιμελητείας ή ακόμη και γραμμές άμυνας, ανάλογα με την ειδικότητά τους.
3. Η διαδικασία για τους απολυμένους (Εφέδρους)
Όσοι έχουν απολυθεί από τον στρατό δεν «ξεχνούν» τη στρατιωτική τους ιδιότητα. Σε περίπτωση πολέμου:
Ενεργοποιούνται οι Μονάδες Επιστράτευσης.
Ο έφεδρος οφείλει να παρουσιαστεί στο σημείο που αναγράφει το φύλλο πορείας του εντός του προβλεπόμενου χρόνου (συνήθως 2 έως 24 ώρες από την κήρυξη).
Προσοχή: Η μη παρουσίαση σε κατάσταση επιστράτευσης επισύρει τις βαρύτατες ποινές της ανυποταξίας σε περίοδο πολέμου, οι οποίες μπορεί να φτάσουν μέχρι και τα ισόβια δεσμά (σε ακραίες περιπτώσεις λιποταξίας στο εξωτερικό ή προς τον εχθρό).
4. Ποιοι εξαιρούνται και ποιοι «επιτάσσονται»;
Δεν πάνε όλοι στο μέτωπο. Ο κρατικός μηχανισμός πρέπει να συνεχίσει να λειτουργεί.
Απαλλαγές λόγω Υγείας: Όσοι έχουν κριθεί Ι5 για λόγους υγείας (σωματικής ή ψυχικής) απαλλάσσονται οριστικά.
Πολιτική Επιστράτευση (Επίταξη): Σύμφωνα με τις διατάξεις περί ΠΣΕΑ, πολλοί πολίτες (γιατροί, οδηγοί φορτηγών, τεχνικοί ΔΕΗ/τηλεπικοινωνιών) δεν κατατάσσονται στο στρατό, αλλά λαμβάνουν Φύλλο Ατομικής Πρόσκλησης Πολιτικής Κινητοποίησης. Αυτό σημαίνει ότι συνεχίζουν να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους από το πόστο τους, υπό στρατιωτικό νόμο.
Αναστολή Κατάταξης: Σε περιόδους κρίσης, οι αναστολές λόγω σπουδών συνήθως διακόπτονται αμέσως με απόφαση του Υπουργού Εθνικής Άμυνας.
5. Οι «Κρίσιμες» Διατάξεις του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας
Το Υπουργείο, μέσω των Στρατολογικών Υπηρεσιών, τηρεί ηλεκτρονικό αρχείο για κάθε πολίτη.
Η Ειδικότητα: Σε περίπτωση πολέμου, η κατανομή γίνεται με βάση την ειδικότητα (π.χ. διαβιβαστής, νοσοκόμος, οδηγός άρματος).
Η Εντοπιότητα: Συχνά οι έφεδροι καλούνται να στελεχώσουν μονάδες κοντά στην περιοχή κατοικίας τους (Τάγματα Εθνοφυλακής), ειδικά σε παραμεθόριες περιοχές.
Ψυχραιμία και Ευθύνη
Η επιστράτευση είναι το έσχατο μέτρο προστασίας της εδαφικής ακεραιότητας. Ενώ οι αναχαιτίσεις στην Κύπρο δείχνουν ότι η «φωτιά» είναι κοντά, η Ελλάδα διαθέτει ένα από τα πιο οργανωμένα συστήματα εφεδρείας στην Ευρώπη. Η γνώση των καθηκόντων μας είναι η πρώτη γραμμή άμυνας απέναντι στον πανικό.
