Σε πλήρη λειτουργία βρίσκεται η ψηφιακή πλατφόρμα Diathikes.gr, σηματοδοτώντας μια ουσιαστική μεταρρύθμιση στη διαδικασία δημοσίευσης διαθηκών, η οποία μεταφέρεται πλέον από τα δικαστήρια στα συμβολαιογραφικά γραφεία.
Η νέα πλατφόρμα φιλοδοξεί να απλοποιήσει, να επιταχύνει και να εκσυγχρονίσει μια διαδικασία που για δεκαετίες ταλαιπωρούσε πολίτες και επαγγελματίες, καλύπτοντας όλους τους τύπους διαθηκών: ιδιόγραφες, μυστικές και δημόσιες.
Βασική αρχή του συστήματος παραμένει ο απόλυτος σεβασμός στη βούληση του διαθέτη. Η διαθήκη κατατίθεται και ανακαλείται αποκλειστικά από τον ίδιο, αυτοπροσώπως, χωρίς τη δυνατότητα πληρεξουσίου ή κομιστή. Η συγκεκριμένη επιλογή επικράτησε κατά τη νομοπαρασκευαστική διαδικασία του νέου κληρονομικού δικαίου, με στόχο να αποκλειστεί κάθε ενδεχόμενο κατάχρησης ή αμφισβήτησης.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις ιδιόγραφες διαθήκες, όπου η πρακτική εμπειρία έχει αναδείξει κρίσιμα ζητήματα. Η κήρυξη μιας ιδιόγραφης διαθήκης ως κύριας είναι υποχρεωτική όταν τιμάται πρόσωπο εκτός του στενού συγγενικού κύκλου ή όταν η διαθήκη προσκομίζεται προς δημοσίευση μετά την πάροδο δύο ετών από τον θάνατο του διαθέτη. Στις περιπτώσεις αυτές διατάσσεται γραφολογική πραγματογνωμοσύνη, ενώ το Ελληνικό Δημόσιο καλείται υποχρεωτικά τουλάχιστον 60 ημέρες πριν από τη συνεδρίαση του δικαστηρίου.
Αναφορικά με τη χρονολογία και την υπογραφή, η νομολογία έχει υιοθετήσει μια πιο ουσιαστική προσέγγιση. Εσφαλμένη, ελλιπής ή ακόμη και ψευδής ημερομηνία δεν οδηγεί αυτομάτως σε ακυρότητα, εφόσον από το κείμενο προκύπτει με σαφήνεια ο χρόνος σύνταξης. Αντίστοιχα, η έλλειψη υπογραφής μπορεί να θεραπευθεί, εφόσον όλο το κείμενο είναι γραμμένο ιδιοχείρως και αναφέρεται το όνομα του διαθέτη. Σε κάθε περίπτωση, δημοσιεύονται μόνο τα πρωτότυπα έγγραφα και όχι φωτοτυπίες, ακόμη και αν αυτές είναι επικυρωμένες.
Η διαδικασία δημοσίευσης ξεκινά με την προσκόμιση ληξιαρχικής πράξης θανάτου στον συμβολαιογράφο, ο οποίος προχωρά χωρίς υπαίτια καθυστέρηση στην ανάρτηση της διαθήκης στην πλατφόρμα. Δεν απαιτείται η φυσική παρουσία του αιτούντος, ενώ το πρακτικό δημοσίευσης, ψηφιακά υπογεγραμμένο, ενσωματώνεται στο Μητρώο Διαθηκών.
Το κόστος παραμένει συγκεκριμένο και διαφανές, με 35 ευρώ για τη δημοσίευση και 45 ευρώ για το πρακτικό, ενώ οι πολύμηνες αναμονές αποτελούν πλέον παρελθόν. Ανάλογα με την ημερομηνία θανάτου, το πιστοποιητικό εκδίδεται από τον συμβολαιογράφο εντός δύο έως πέντε εργάσιμων ημερών και έχει ισχύ περίπου ενός έτους. Τέλος, η πλατφόρμα προβλέπει επίσης δικλείδες ασφαλείας, καθώς σε περίπτωση ανάκλησης διαθήκης «μπλοκάρει» αυτόματα τη δημοσίευση.
