Αν σας φαίνεται παράξενο που οι μεγαλύτεροι σε ηλικία άνθρωποι ανοίγουν τα μάτια τους πριν ακόμη χαράξει, ενώ οι έφηβοι παλεύουν με το ξυπνητήρι σαν να είναι εχθρός ζωής, η εξήγηση δεν κρύβεται ούτε στην πειθαρχία ούτε στις παλιές καλές συνήθειες.
Καθώς μεγαλώνουμε, ο τρόπος που κοιμόμαστε αλλάζει. Και αλλάζει σταθερά. Όχι τυχαία. Ο οργανισμός περνά από διαφορετικές φάσεις ζωής και το σύστημα που ρυθμίζει τον ύπνο και την εγρήγορση προσαρμόζεται ανάλογα. Το αποτέλεσμα; Οι μεγαλύτεροι κοιμούνται νωρίτερα και ξυπνούν επίσης νωρίτερα – συχνά χωρίς καν να νιώθουν κουρασμένοι.
«Δεν υπάρχει μία μόνο αιτία για αυτές τις αλλαγές», εξηγεί η Cindy Lustig, καθηγήτρια ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Michigan.
Όλα συνδέονται μεταξύ τους.
Τι αλλάζει στον εγκέφαλο με την ηλικία
Όπως συμβαίνει και με άλλα συστήματα του σώματος, έτσι και ο εγκέφαλος με τα χρόνια δεν ανταποκρίνεται με την ίδια ένταση στα ερεθίσματα.
Φως.
Σκοτάδι.
Ώρες γευμάτων.
Κίνηση.
Κοινωνικές συνήθειες.
Όλα αυτά λειτουργούν σαν «σήματα ώρας» για το εσωτερικό μας ρολόι. Όταν είμαστε νεότεροι, αυτά τα σήματα γίνονται πιο εύκολα αντιληπτά. Όταν μεγαλώνουμε, η μετάδοση εξασθενεί.
Ο Sairam Parthasarathy, διευθυντής του Center for Sleep and Circadian Sciences στο University of Arizona Health Sciences, εξηγεί ότι τα νευρικά μονοπάτια που ενημερώνουν τον εγκέφαλο για τον 24ωρο κύκλο υφίστανται φυσική φθορά.
Με απλά λόγια;
Ο εγκέφαλος «μπερδεύεται» πιο εύκολα για το τι ώρα είναι.
Έτσι, η κούραση έρχεται νωρίτερα το βράδυ. Και η αφύπνιση επίσης μετακινείται προς τις πρώτες πρωινές ώρες.
Το φως παίζει μεγαλύτερο ρόλο απ’ όσο νομίζουμε
Ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας είναι η όραση. Με την ηλικία, λιγότερο φως φτάνει στον εγκέφαλο. Κι αυτό έχει άμεσο αντίκτυπο στο κιρκάδιο ρολόι.
Σε περιπτώσεις όπως ο καταρράκτης – μια πάθηση που αφορά πάνω από τους μισούς ανθρώπους άνω των 80 – το απογευματινό φως φιλτράρεται τόσο πολύ, ώστε ο εγκέφαλος «πιστεύει» πως ο ήλιος έχει δύσει νωρίτερα.
Τι ακολουθεί;
H μελατονίνη αρχίζει να εκκρίνεται πιο γρήγορα.
Αυτό σημαίνει νύστα.
Πρώιμος ύπνος.
Πρώιμο ξύπνημα.
Υπάρχουν μάλιστα ενδείξεις ότι η αφαίρεση καταρράκτη μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα του ύπνου, ακριβώς επειδή επιτρέπει στο φως να φτάνει ξανά σωστά στον εγκέφαλο.
