Σοβαρές ανησυχίες προκαλεί η αποκάλυψη ότι το σπέρμα Δανού δότη, ο οποίος φέρει τη γενετική μετάλλαξη TP53 –γνωστή για την υψηλή συσχέτιση με καρκινογενέσεις– είχε διατεθεί σε επτά κλινικές υποβοηθούμενης αναπαραγωγής στην Ελλάδα.
Οι αρμόδιες Αρχές δεν ανταποκρίθηκαν στα αιτήματα για πρόσβαση σε κρίσιμες πληροφορίες, επικαλούμενες νομικούς περιορισμούς περί απορρήτου.
Εντοπίστηκαν τέσσερα παιδιά στην Ελλάδα με τη μετάλλαξη
Τον Νοέμβριο του 2020, Έλληνας παιδο-ογκολόγος που μίλησε ανώνυμα, εντόπισε τη μετάλλαξη TP53 σε τρία παιδιά της ίδιας οικογένειας. Κοινό στοιχείο ήταν ότι όλα είχαν γεννηθεί με τη χρήση σπέρματος του συγκεκριμένου δότη μέσω εξωσωματικής γονιμοποίησης σε ελληνικές κλινικές. Ήδη ένα από τα παιδιά έχει εκδηλώσει καρκίνο.
Το 2023, ο ίδιος γιατρός κατέγραψε και τέταρτο παιδί, επίσης προερχόμενο από το σπέρμα του ίδιου δότη, το οποίο φέρει την ίδια επικίνδυνη γενετική μετάλλαξη.
197 παιδιά σε όλη την Ευρώπη από τον ίδιο δότη
Ο δότης, ο οποίος αγνοούσε ότι έφερε τη μετάλλαξη, έχει συμβάλει στη γέννηση τουλάχιστον 197 παιδιών σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Ορισμένα από αυτά τα παιδιά έχουν ήδη χάσει τη ζωή τους λόγω καρκίνου, ενώ μόνο ένα μικρό ποσοστό όσων κληρονομούν τη μετάλλαξη αναμένεται να μη νοσήσει.
Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Σπέρματος της Δανίας, που διέθεσε το γενετικό υλικό, αναγνώρισε ότι το σπέρμα του συγκεκριμένου δότη χρησιμοποιήθηκε υπερβολικά πολλές φορές σε ορισμένες χώρες.
Το σπέρμα χρησιμοποιούνταν επί 17 χρόνια
Η υπόθεση αποκαλύφθηκε έπειτα από μεγάλη έρευνα 14 δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών, ανάμεσά τους και το BBC, στο πλαίσιο του Investigative Journalism Network της EBU.
Ο ανώνυμος δότης είχε αρχίσει να δίνει σπέρμα το 2005, ως φοιτητής, λαμβάνοντας αμοιβή. Το υλικό του χρησιμοποιήθηκε για σχεδόν 17 χρόνια. Παρότι είχε περάσει όλους τους απαιτούμενους ελέγχους και παραμένει υγιής, αποκαλύφθηκε ότι μέρος των κυττάρων του φέρει μετάλλαξη που επηρεάζει το γονίδιο TP53, ένα κρίσιμο γονίδιο που προστατεύει από την ανάπτυξη καρκινικών όγκων.
Αν και το μεγαλύτερο μέρος του σώματός του δεν φέρει τη μεταλλαγμένη μορφή, έως και το 20% των σπερματοζωαρίων του περιείχε τη μετάλλαξη. Αυτό σημαίνει ότι κάθε παιδί που συλλαμβάνεται από τέτοιο σπερματοζωάριο κληρονομεί τη γενετική βλάβη σε όλα τα κύτταρα του οργανισμού του.
