Η αστυνομία και οι υπηρεσίες πληροφοριών στη Σερβία χρησιμοποιούν κατασκοπευτικά λογισμικά σε κινητά τηλέφωνα δημοσιογράφων και ακτιβιστών, σύμφωνα με έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας.
Η έκθεση δείχνει πώς οι σερβικές αρχές χρησιμοποιούν λογισμικό της ισραηλινής εταιρείας παρακολουθήσεων Cellebrite για να ξεκλειδώνουν και να εξάγουν δεδομένα από κινητά τηλέφωνα, πριν αυτά μολυνθούν από το κατασκοπευτικό λογισμικό NoviSpy.
Οι αρχές χρησιμοποιούν «την τεχνολογία παρακολούθησης και τις τακτικές ψηφιακής καταστολής ως μέσα ευρύτερου κρατικού ελέγχου και καταστολής που στρέφονται κατά της κοινωνίας των πολιτών», σύμφωνα με την Dinushika Dissanayake της Διεθνούς Αμνηστίας, η οποία συνέταξε την έκθεση.
Η Dissanayake, αναπληρώτρια περιφερειακή διευθύντρια της Διεθνούς Αμνηστίας για την Ευρώπη, δήλωσε ότι η έκθεση δείχνει πώς τα προϊόντα της Cellebrite, που χρησιμοποιούνται από την αστυνομία και τις υπηρεσίες πληροφοριών παγκοσμίως, μπορούν να αποτελέσουν «τεράστιο κίνδυνο» για τους ακτιβιστές δικαιωμάτων «όταν χρησιμοποιούνται εκτός αυστηρού νομικού ελέγχου».
Τα εργαλεία της Cellebrite επιτρέπουν την εξαγωγή δεδομένων από μια σειρά κινητών – συμπεριλαμβανομένων των πρόσφατων μοντέλων Android και iPhone – και μπορούν να τα ξεκλειδώσουν χωρίς τον κωδικό πρόσβασης της συσκευής.
Το NoviSpy, αν και λιγότερο προηγμένο από το λογισμικό Pegasus, έχει πρόσβαση σε ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα μέσω του τηλέφωνου-στόχου και μπορεί να ενεργοποιήσει από απόσταση το μικρόφωνο ή την κάμερα της συσκευής.
Η έκθεση τεκμηριώνει τον τρόπο με τον οποίο οι σερβικές αρχές χρησιμοποίησαν προϊόντα της Cellebrite για να καταστήσουν δυνατή τη μόλυνση των κινητών δημοσιογράφων και ακτιβιστών με το λογισμικό NoviSpy, σε τουλάχιστον δύο περιπτώσεις.
Οι περιπτώσεις ενός δημοσιογράφου και ενός ακτιβιστή
Ένας Σέρβος ερευνητής δημοσιογράφος, ο Slaviša Milanov, συνελήφθη για τον Φεβρουάριο, για σύντομο χρονικό διάστημα, με το πρόσχημα ότι οδηγούσε υπό την επήρεια αλκοόλ. Το τηλέφωνό του (Android) ήταν απενεργοποιημένο όταν το παρέδωσε και δεν του ζητήθηκε ποτέ ο κωδικός πρόσβασης.
Μετά την απελευθέρωσή του, ο Slaviša παρατήρησε ότι το τηλέφωνό του, που είχε αφεθεί στην είσοδο του αστυνομικού τμήματος, φαινόταν να έχει αλλοιωθεί και τα δεδομένα του ήταν απενεργοποιημένα. Η ανάλυση από το εργαστήριο της Αμνηστίας έδειξε ότι λογισμικό της Cellebrite το είχε ξεκλειδώσει και είχε εγκατασταθεί το NoviSpy.
Βρέθηκαν επίσης στοιχεία που επιβεβαιώνουν πως προϊόντα της Cellebrite είχαν χρησιμοποιηθεί για να ξεκλειδώσουν ένα τηλέφωνο που ανήκε στον ακτιβιστή Nikola Ristić, το οποίο στη συνέχεια μολύνθηκε επίσης με το NoviSpy.
Ο Donncha Ó Cearbhaill, επικεφαλής του Εργαστηρίου Ασφαλείας της Αμνηστίας, δήλωσε ότι τα στοιχεία «αποδεικνύουν ότι το NoviSpy εγκαταστάθηκε ενώ η σερβική αστυνομία είχε στην κατοχή της τη συσκευή του Slaviša».
Σύμφωνα με την έκθεση, κι άλλοι ακτιβιστές, συμπεριλαμβανομένου ενός μέλους της Krokodil, η οποία προωθεί τη συμφιλίωση των δυτικών Βαλκανίων, αποτέλεσαν παρόμοιο στόχο.
Τι λέει η Cellebrite
Δυνάμεις επιβολής του νόμου, περιλαμβανομένου του FBI, χρησιμοποιούν ευρέως τα προϊόντα της Cellebrite για να ξεκλειδώνουν κινητά τηλέφωνα και να τα ερευνούν για στοιχεία. Ο γενικός διευθυντής μάρκετινγκ της Cellebrite Ντέιβιντ Γκι δήλωσε πως ερευνά τους ισχυρισμούς της Αμνηστίας.
«Αν οι κατηγορίες αυτές είναι ακριβείς, μπορεί να πρόκειται για παραβίαση της συμφωνίας που κάνουμε με τους πελάτες μας για τον τελικό χρήστη», δήλωσε ο Γκι στο Reuters. Αν αυτό συμβαίνει, είπε ο Γκι, η Cellebrite μπορεί να αναστείλει τη χρήση της τεχνολογίας της από τις σερβικές αρχές.
Η τοποθέτηση λογισμικών παρακολούθησης σε συσκευές «δεν είναι επ’ ουδενί αυτό που κάνουμε», δήλωσε ο Γκι. Πρόσθεσε πως η Cellebrite άρχισε επαφές με σέρβους αξιωματούχους, αλλά αρνήθηκε να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.
Με πληροφορίες από Guardian, Reuters
