Την αρχή έκανε το χωράφι με τα μεστωμένα στάχια, σαν μια απέραντη χρυσαφένια θάλασσα, που κάθε χρόνο τέτοια εποχή, έγνεφε τους θεριστάδες να σπεύσουν με τα δρεπάνια στο χέρι, προτού φυσήξει ο μανιασμένος λίβας και ρίξει κάτω στο χώμα ολάκερη την σοδειά.
Της Στέλλας Ζιώγα
Πριν από τον πόλεμο ο θερισμός απαιτούσε αρκετές ειδικότητες εξειδικευμένων εργατών, μέχρι να μεταφερθεί η παραγωγή από το χωράφι στο «αμπάρι» κι από εκεί στον νερόμυλο, για το αλεύρι της χρονιάς.
Πρώτα – πρώτα έπιαναν δουλειά οι θεριστές που με τα δρεπάνια έκοβαν τα στάχια λίγο πιο πάνω από το χώμα, ώστε το άχυρο που θα προκύψει, να εξασφαλίσει αρκετή τροφή για τα ζώα το χειμώνα.
Λίγο πιο πίσω ακολουθούσαν αυτοί που μάζευαν τα κομμένα στάχια και αφού τα έδεναν σε δεμάτια, τα μετέφεραν με τα κάρα στα αλώνια.
Όπου γινόταν η κύρια διαδικασία του αλωνισμού, η οποία αν και σε πρωτόγονο στάδιο, ήταν σαν μια σύγχρονη μορφή «καθετοποιημένης παραγωγής», που εξασφάλιζε, όμως, αυτάρκεια αγαθών στον κόσμο της υπαίθρου.
Αμέσως μετά τον πόλεμο, άρχισε μια υποτυπώδης «εκβιομηχάνιση» της αγροτικής παραγωγής, με την εμφάνιση των πρώτων αλωνιστικών μηχανών, που στην καθομιλουμένη τις ονόμαζαν «πατόζες».
Αυτές οι «πατόζες», ήταν κάτι ογκώδη στατικά μηχανήματα, που τα τοποθετούσαν σ’ ένα ανοιχτό χώρο, όπου οι αγρότες μετέφεραν με τα κάρα σε μεγάλες «θυμωνιές» τα δεμάτια του σταριού για να τα αλωνίσουν.
Εκεί τα παραλάμβαναν οι χειριστές της «πατόζας» που με μια κυλιόμενη σκάλα (ανεβατόρι) τα μετέφεραν στα έγκατα της μηχανής, όπου γινόταν ο διαχωρισμός του άχυρου από τον καρπό, ο οποίος έβγαινε από διαφορετική έξοδο και κατέληγε σε μεγάλα τσουβάλια.
Μαζί με τις «πατόζες» έκαναν την εμφάνισή τους οι θεριστικές μηχανές που ήταν συρόμενες από μεγάλα τρακτέρ και αντικατέστησαν τους εργάτες στον θερισμό απ’ ευθείας στο χωράφι.
Η εξέλιξη της τεχνολογίας ένωσε τις δύο αυτές πρόδρομες μηχανές θερισμού, στην… συσκευασία της μιας και έτσι μας προέκυψαν οι λεγόμενες θεριζοαλωνιστικές μηχανές, κοινώς «κομπίνες», που όλο εξελίσσονται τεχνολογικά και από τα τσουβάλια, τώρα παραδίδουν την παραγωγή σε αυτοκινούμενα σιλό που την μεταφέρουν κατ’ ευθείαν στις αποθήκες και από εκεί στους αλευρόμυλους που την… επιστρέφουν ως ψωμί σε πολλαπλάσια τιμή στους αγρότες!
Αν και με την καινούργια ΚΑΠ οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις συνεχώς μειώνονται και σε λίγα χρόνια και οι «κομπίνες» θα καταλήξουν… μουσειακό είδος, δίπλα στις «πατόζες»….
(Φωτ. Αρχείο: Τάκη Κλαζίδη)
