«Στην Ελλάδα, τις πινακίδες STOP τις έχουμε μόνο και μόνο για να διαπιστώσουμε ποιος φταίει μετά το ατύχημα.»
Άρης Σταθάκης, δημοσιογράφος και βουλευτής (1943-2014).
Της Ελένης Κωστοπούλου
Μια φράση που, αν και ειπώθηκε πριν από χρόνια, εξακολουθεί να προβληματίζει και να αποτυπώνει μια πραγματικότητα που παραμένει επίκαιρη. Γιατί το ζήτημα των τροχαίων δυστυχημάτων δεν αφορά μόνο την τήρηση κάποιων κανόνων κυκλοφορίας. Αφορά κυρίως τη νοοτροπία μας, τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την ευθύνη μας απέναντι στους άλλους ανθρώπους που μοιράζονται μαζί μας τον δρόμο.
Τα τροχαία δυστυχήματα εξακολουθούν να αποτελούν μία από τις πιο οδυνηρές πληγές της σύγχρονης κοινωνίας. Σχεδόν καθημερινά η επικαιρότητα φέρνει στο προσκήνιο μια νέα τραγωδία. Άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους, οικογένειες βυθίζονται στο πένθος και μια ακόμη ανθρώπινη ιστορία προστίθεται σε έναν κατάλογο απωλειών που δεν θα έπρεπε ποτέ να θεωρείται φυσιολογικός.
Πίσω από κάθε τροχαίο δεν υπάρχει απλώς ένας αριθμός. Υπάρχουν πρόσωπα, όνειρα, οικογένειες και ζωές που αλλάζουν μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Και το ερώτημα παραμένει: γιατί, ενώ γνωρίζουμε τους κινδύνους, συνεχίζουμε να θρηνούμε θύματα στην άσφαλτο;
Τα αίτια είναι γνωστά. Η υπερβολική ταχύτητα, η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ, η χρήση κινητού τηλεφώνου, η απροσεξία και η παραβίαση των κανόνων κυκλοφορίας αποτελούν συχνά καταλυτικούς παράγοντες. Όμως το πρόβλημα είναι βαθύτερο. Δεν αφορά μόνο ένα λάθος της στιγμής, αλλά μια γενικότερη έλλειψη οδικής παιδείας.
Πολλές φορές συμπεριφερόμαστε στον δρόμο σαν να είμαστε οι μόνοι που κινούμαστε σε αυτόν. Ξεχνάμε ότι δίπλα μας υπάρχουν άνθρωποι που έχουν επίσης έναν προορισμό, μια οικογένεια που τους περιμένει και το ίδιο δικαίωμα στην ασφάλεια. Η χρήση κράνους από τους δικυκλιστές, η ζώνη ασφαλείας, η τήρηση των ορίων ταχύτητας και ο σεβασμός στους υπόλοιπους χρήστες του δρόμου δεν είναι απλές τυπικές υποχρεώσεις. Είναι πράξεις ευθύνης και σεβασμού προς την ανθρώπινη ζωή.
Ωστόσο, η ευθύνη δεν μπορεί να βαραίνει αποκλειστικά τους οδηγούς. Η πολιτεία έχει σημαντικό ρόλο στην πρόληψη. Δεν είναι δυνατόν να υπάρχουν δρόμοι, στροφές ή διασταυρώσεις που έχουν χαρακτηριστεί επικίνδυνα σημεία και να παραμένουν για χρόνια χωρίς ουσιαστικές παρεμβάσεις. Η σωστή σήμανση, ο επαρκής φωτισμός, η συντήρηση του οδικού δικτύου και η δημιουργία ασφαλέστερων υποδομών αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις.
Η οδική ασφάλεια δεν είναι θέμα μόνο ελέγχων και προστίμων. Είναι θέμα πολιτισμού. Είναι η συνειδητοποίηση ότι ο δρόμος δεν μας ανήκει αποκλειστικά, αλλά είναι ένας κοινός χώρος στον οποίο η δική μας συμπεριφορά μπορεί να επηρεάσει τη ζωή κάποιου άλλου.
Η αντιμετώπιση των τροχαίων δυστυχημάτων απαιτεί συνεργασία πολιτείας και κοινωνίας. Χρειάζεται αλλαγή αντίληψης, περισσότερη υπευθυνότητα και μεγαλύτερος σεβασμός στην αξία της ανθρώπινης ζωής.
Γιατί κάθε άνθρωπος που ξεκινά μια διαδρομή έχει το αυτονόητο δικαίωμα να φτάσει με ασφάλεια στον προορισμό του και να επιστρέψει στους ανθρώπους που τον περιμένουν.
